Wstęp

Polska jest trzecim największym producentem rzepaku w UE. Produkowany w Polsce rzepak w 1/3 przetwarzany jest na cele spożywcze – produkcję oleju [1]. Olej rzepakowy do polskich domów trafia w dwóch formach: jako olej tłoczony lub rafinowany. Olej rzepakowy tłoczy się mechanicznie, zazwyczaj w prasach ślimakowych. W celu otrzymania oleju najwyższej jakości stosuje się kontrolę temperatury, która podczas tłoczenia nie powinna przekraczać 40 °C. Dzięki odpowiednim parametrom tłoczenia produkt zachowuje cenne składniki bioaktywne oraz naturalny smak [2]. W przypadku oleju rafinowanego olej poddawany jest oczyszczaniu metodami chemicznymi i fizycznymi. W wyniku takiego oczyszczania olej posiada niższą zawartość składników, które wpływają na obniżenie temperatury dymienia i właściwości przechowalnicze. Należą do nich zarówno substancje bioaktywne cenne żywieniowo, jak również o negatywnych właściwościach, takie jak jony metali, pozostałości zanieczyszczeń, które mogłyby się znajdować na ziarnie, t.j. pestycydów, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, pleśni. Olej taki ma neutralny smak i zapach oraz wyższą temperaturę dymienia [3].

Olej rzepakowy jest najchętniej wybieranym tłuszczem roślinnym w Polsce i stanowi 80% spożywanych olejów. Według szacunków Komisji Zarządzającej Funduszu Roślin Oleistych 1,1-1,2 mln ton nasion rzepaku przeznacza się na produkcję oleju spożywczego [4]. Z takiej ilości ziarna można uzyskać około 0,4 mln ton oleju.

Z żywieniowego punktu widzenia olej rzepakowy zalecany jest ze względu na bardzo korzystny skład kwasów tłuszczowych. Około 60% w puli wszystkich kwasów tłuszczowych stanowią kwasy jednonienasycone (MUFA), a 30% stanowią kwasy wielonienasycone (PUFA). To właśnie PUFA stanowią najistotniejszą żywieniowo wartość, ponieważ proporcja kwasów nienasyconych z grup n-6 i n-3 (zwanych popularnie omega-6 i omega-3) jest zgodna z zaleceniami dietetycznymi i wynosi 2-2,5:1 w zależności od odmiany rzepaku [5]. Natomiast wysoka zawartość MUFA sprawia, że olej rzepakowy jest ceniony za swoje cechy użytkowe, jego przydatność do smażenia i wysoką odporność oksydacyjną [6]. Wśród konsumentów panują pewne obawy dotyczące oleju rzepakowego. Należą do nich obecność kwasu erukowego, modyfikacje genetyczne oraz zanieczyszczenia pestycydami – w tym glifosatem. Obecnie w Polsce uprawiane są jedynie odmiany rzepaku typu „00”, które mają znikomą zawartość kwasu erukowego, zgodnie z rozporządzeniem KE 2019/1870 Jego zawartość nie może przekraczać 2%. Uprawy GMO są prawnie zakazane w Polsce. Natomiast środki ochrony roślin są stosowane w rolnictwie w Polsce i na świecie. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 396/2005 zawartość glifosatu w żywności i paszach nie może przekraczać 10 mg/kg.

Szacuje się, że liczba ludności na świecie wynosi obecnie ponad 8 miliardów i ciągle wzrasta. Stanowi to wyzwanie dla rolnictwa i wiąże się ze zwiększeniem wydajności produkcji żywności. W związku z tym konieczne jest stosowanie środków ochrony roślin. Jednym z nich jest popularnie stosowany na całym świecie w produkcji środków ochrony roślin – herbicydów – związek o szerokim spektrum zastosowania – glifosat (N-fosfonometyloglicyna). W Europie środki z tą substancją stanowią nawet 1/3 wszystkich sprzedawanych herbicydów [7]. Związek ten został wprowadzony na rynek po raz pierwszy w 1974 roku przez firmę Monsanto jako herbicyd nieselektywny pod nazwą handlową Roundup. Glifosat, w związku ze swoją wysoką skutecznością, jest popularnie stosowany przez rolników [8].

Glifosat jest związkiem organicznym z grupy fosfonianów, pochodną kwasu fosfonowego połączonego z glicyną (rys. 1). W celu zwiększenia ich efektywności stosuje się w preparatach z herbicydami substancje takie jak środki powierzchniowo czynne, które mogą wpływać na wzrost toksyczności dla środowiska [9]. Związek ten ma właściwości hydrofilne. Glifosat poddaje się modyfikacjom najczęściej do postaci soli izopropylowej glifosatu, ale również do postaci kwasu, soli amonowej, sodowej, potasowej oraz soli trimetylosiarczanu [10].

Rysunek 1. Struktura chemiczna glifosatu

W 2023 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował opinię dotyczącą oceny ryzyka substancji czynnej – glifosatu. Była to najbardziej kompleksowa i transparentna ocena pestycydu przeprowadzona przez EFSA i państwa członkowskie UE. Uwzględnia ona tysiące badań dotyczących zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. Raport EFSA nie zidentyfikował krytycznych przeszkód naukowych uniemożliwiających zatwierdzenie glifosatu w UE. Dostępne wyniki badań nie pozwalają na zaklasyfikowanie glifosatu jako substancji rakotwórczej, mutagennej ani działającej na rozrodczość. Natomiast EFSA zaznaczył, że konieczne są dalsze badania dotyczące wpływu na środowisko i na niektóre organizmy, w tym owady takie jak dzikie zapylacze [11]. Komitet ds. Oceny Ryzyka przy Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) zakwalifikował glifosat jako substancję powodującą uszkodzenia oczu oraz działającą toksycznie na organizmy wodne. ECHA jednak nie uznała tego herbicydu za rakotwórczy [11]. W przypadku Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wydała ona dwa sprzeczne komunikaty. Wspólny Panel Ekspertów ds. Pozostałości Pestycydów orzekł, że jest mało prawdopodobne, aby glifosat stanowił zagrożenie rakotwórcze dla ludzi [12], natomiast Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem działająca przy WHO zaklasyfikowała glifosat do grupy 2A, czyli „prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi” [13]. To właśnie z tego powodu stosowanie tego herbicydu w rolnictwie budzi najwięcej obaw, szczególnie wśród konsumentów.

Działanie glifosatu polega na wnikaniu do rośliny przez jej zielone części, a następnie blokowaniu w niej procesów enzymatycznych, w wyniku czego prowadzi do obumarcia rośliny. Herbicyd ten, ze względu na obecność reszt kwasu fosforowego, dostając się do gleby, łatwo wiąże się z minerałami ilastymi i uwodnionymi tlenkami [14]. Zmiany zawartości fosforu w glebie mogą wpływać na aktywność mikrobilogiczną i biochemiczną w glebie, wpływając w konsekwencji na dostępność składników mineralnych [15]. Glifosat charakteryzuje się okresem połowicznego rozpadu w glebie poniżej 30 dni. Ponadto związek ten jest mało mobilny w glebie i jego przemieszczanie się w glebie jest niewielkie. Biorąc te dwa czynniki pod uwagę można wnioskować, że stosunkowo krótko zalega w glebie [16, 17]

Komisja Europejska w 2023 roku odnowiła zatwierdzenie substancji czynnej glifosatu (Rozporządzenie wykonawcze Komisji UE 2023/2660) na stosowanie go w charakterze środka chwastobójczego do 15 grudnia 2033 roku. Herbicydy z glifosatem można stosować do zwalczania chwastów wieloletnich i perzu przed siewem lub na ściernisku. Zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2016/1313 z dnia 1 sierpnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do warunków zatwierdzenia substancji czynnej glifosatu nie może być on stosowany do desykacji rzepaku, czyli kontroli czasu zbioru lub optymalizacji młócki. Jest to niezgodne z dobrą praktyką rolniczą. Stosowanie glifosatu zgodnie z wytycznymi pozwala na ograniczenie zanieczyszczenia pozostałościami surowców roślinnych.

W odpowiedzi na obawy konsumentów dotyczące obecności pozostałości glifosatu w oleju rzepakowym oraz doniesienia publikowane w internecie wskazujące na brak aktualnych danych w tym zakresie, przeprowadzono badania mające na celu oznaczenie zawartości tego herbicydu w olejach rzepakowych dostępnych na polskim rynku.

Materiał i metodyka

Do badań wykorzystano 14 próbek olejów rzepakowych różnych marek produkowanych w zakładach znajdujących się w Polsce, zakupionych w 5 różnych warszawskich sklepach (Lewiatan, Biedronka, Lidl, Carrefour, Auchan). Cztery z nich stanowiły oleje tłoczone na zimno w butelkach z ciemnego szkła (Kujawski – tłoczony na zimno, Bunge Polska sp. z o.o.; S olej Olej rzepakowy tłoczony z witaminą D, Oleofarm sp. z o.o.; Wielkopolski tłoczony na zimno olej rzepakowy, EOL Polska sp. z o.o. Kaszubski olej rzepakowy tłoczony na zimno, ACS sp. z o.o.) natomiast dziesięć z nich były olejami rafinowanymi w butelkach z tworzywa sztucznego (PET) (Beskidzki, ZT Bielmar sp. z o.o.; Ale Dobre!, EOL Polska sp.z o.o.; Kujawski, Bunge Polska sp. z o.o.; Wyborny Olej – marka własna Biedronki, Komagra sp. z o.o.; Wielkopolski, EOL Polska sp. z o.o.; Wyśmienity, Lidl – marka własna; Olej Polski, Komagra sp. z o.o.; Classic Olej rzepakowy – marka własna Carrefour, EOL Polska sp. z o.o.; Simpl, Komagra sp. z o.o.; Pewni Dobrego – marka własna Auchan, ZT Bielmar sp. z o.o.). Z każdego opakowania próbki były rozdzielane do dwóch pojemników, kodowane, a następnie wysyłane do dwóch niezależnych i akredytowanych laboratoriów: Zakład Badania Bezpieczeństwa Żywności Instytutu Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy i Laboratorium SGS Polska Pracownia Badań Żywności. Analizy zostały wykonane za pomocą chromatografii cieczowej z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS). Granica oznaczalności dla glifosatu tą metodą to 0,05 mg/kg, jest to dolna granica akredytowanego zakresu w przypadku laboratorium Instytutu Ogrodnictwa i 0,010 mg/kg w laboratorium SGS. Badania zostały przeprowadzone w maju 2026 roku.

Metoda LC-MS/MS zapewnia najwyższą czułość w wykrywaniu pozostałości glifosatu. Jest swoista i niezawodna w szerokim zakresie złożonych matryc, ale cechują ją wysokie koszty i wymaga większej wiedzy niż inne metody, takie jak test ELISA. Test ELISA w porównaniu z LC-MS/MS jest szybszy i tańszy w analizie glifosatu, ale dotychczasowe raporty wykorzystujące tę metodę do ilościowego oznaczania glifosatu dostarczają niewiele bądź żadnych danych walidacyjnych, które pozwalają na interpretację wyników i ich powtarzalność [18].

Wyniki i dyskusja

Przeprowadzone badania nie wykazały obecności glifosatu w żadnej z analizowanych próbek oleju rzepakowego. Ponadto badania przeprowadzone w Instytucie Ogrodnictwa dodatkowo dowiodły, że w analizowanych próbkach nie było produktów rozkładu glifosatu, tj. kationu trimetylosulfoniowego oraz zamiennika glifosatu – glufosynatu – i produktów jego rozkładu, MPP i N-acetylo-glufosynatu. Rozkład, a co za tym idzie, usuwanie glifosatu ze środowiska wynika zwykle z aktywności drobnoustrojów, które wykorzystują go jako źródło węgla lub fosforu [16].

W innych wcześniejszych badaniach przeprowadzonych w Instytucie Ogrodnictwa dla 16 próbek olejów rzepakowych, które zostały przeprowadzone w marcu 2020 roku, również dowiedziono, że olej rzepakowy jest wolny od tego herbicydu [19, 20]. Jedną z przyczyn jest fakt, że glifosat jest hydrofilny i praktycznie nierozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych. Ta właściwość jest bardzo istotna z punktu widzenia oleju, ponieważ herbicyd ten nie będzie się w nim rozpuszczał, a co za tym idzie, przechodził do tłuszczu i w nim się kumulował [10]. Ponadto należy zwrócić uwagę, że ziarno rzepaku produkowane w Polsce charakteryzuje się niskim zanieczyszczeniem glifosatem. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 396/2005 z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni najwyższe dopuszczalne pozostałości glifosatu w nasionach rzepaku to 10 mg/kg. W badaniach przeprowadzonych przez Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego – Państwowy Instytut Badawczy pozostałości tego herbicydu w próbkach ziarna rzepaku z 2024 roku były obserwowane jedynie w przypadku 10% próbek, z czego najwyższa zawartość wynosiła 3,5 mg/kg. Wynik ten stanowi 35% najwyższego dopuszczalnego poziomu (NDP) [21]. W badaniach przeprowadzonych w 2020 roku przez Instytut Ogrodnictwa 60% rzepaku dostępnego na polskim rynku było całkowicie wolne od glifosatu [19]. Badania przeprowadzone w Unii Europejskiej również wykazały brak obecności glifosatu w 66 próbkach ziaren rzepaku. Pozostałości glifosatu były natomiast wykrywane w soi, gdzie w UE były obecne w 7% próbkach, a w USA 60-90% [18]. Normy dla rzepaku są bardziej restrykcyjne niż w przypadku innych popularnych roślin oleistych, takich jak słonecznik i soja. Zgodnie z wytycznymi unijnymi najwyższa dopuszczalna pozostałość glifosatu w nasionach tych roślin może sięgać 20 mg/kg.

Wyniki badań potwierdzają, że polski rzepak jest uprawiany zgodnie z rygorystycznymi standardami, a produkty powstające z rzepaku są bezpieczne dla ludzi i zwierząt.

Podsumowanie

Przeprowadzone badania na zawartość glifosatu w olejach rzepakowych potwierdzają, że dostępne na polskim rynku oleje są wolne od jego pozostałości i nie powinny budzić obaw konsumentów. Biorąc pod uwagę korzyści zdrowotne płynące ze spożywania oleju rzepakowego, warto podkreślić, że jego spożywanie jest bezpieczne i wskazane.

Dr inż. Sylwia Onacik-Gür
ORCID 0000-0001-7545-2739
Zakład Technologii Mięsa i Tłuszczu, Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego – Państwowy Instytut Badawczy, ul. Jubilerska 4, 04-190 Warszawa, e-mail: sylwia.onacik-gur@ibprs.pl

#Fundusze Promocji

Materiał został opublikowany w czasopiśmie „Przemysł Spożywczy”, nr 8/2026. www.przemyslspozywczy.eu

Literatura:

1. Antier C., R. Andersson, O. Auskalniene, K. Barić, P. Baret, G. Besenhofer, L. Calha, S. Carrola dos Santos, B. de Cauwer, D. Chachalis, Z. Dorner, S. Follak, P.D. Forristal, S. Gaskov, J. Gonzalez-Andujar, R. Hull, H. Jalli, R. Kierzek, J. Kiss, J. Wirth. 2020. A survey on the uses of glyphosate in European countries. INRAE, 10.15454/A30K-D531.
2. Bryła M., M. Roszko, J. Kanabus, D. Drewnowski, D. Padewska, I. Zalewska, M. Ziołkowska, M. Szczepańska, A. Kosowska, W. Orzechowska, K. Beczek, K. Szymczyk, O. Świder, A. Żak-Kułakowicz, K. Leśnowolska-Wnuczek. 2024. Nasiona rzepaku ze zbiorow 2024 r. www.ibprs.pl/wp-content/uploads/2024/12/NASIONA-RZEPAKU-ze-zbiorow-2024.pdf
3. EFSA. 2023. Peer review of the pesticide risk assessment of the active substance glyphosate. EFSA Journal. 21 (7): e08164 https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.8164
4. FAO, WHO. 2016. Summary Report from the May 2016 Joint FAO/WHO meeting on pesticide residues (JMPR).
5. Haliniarz K. 2020. Czy glifosat jest szkodliwy? https://up.lublin.pl/blog/czy-glifosat-jest-szkodliwycykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku/
6. Haney R., S. Senseman, F. Hons, D. Zuberer. 2000. Effect of glyphosate on soil microbial activity and biomass. Weed Science. 48: 89-93.
7. https://www.gov.pl/web/rolnictwo/rynek-rzepaku; 01.07.2026 r.
8. IARC Working Group. 2015. Some organophosphate insecticides and herbicides. IARC Monographs on the evaluation of carcinogenic risks to humans, 112.
9. Klimecka A., S. Czerczak, J. Jurewicz J. 2024. Glifosat – frakcja wdychalna [N-(fosfonometylo)glicyna]. Dokumentacja proponowanych wartości dopuszczalnych wielkości narażenia zdrowotnego. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy, 1 (119): 29-79.
10. Kwiatkowska M., P. Jarosiewicz, B. Bukowska. 2013. Glifosat i jego preparaty – toksyczność, narażenie zawodowe i środowiskowe. Medycyna Pracy 64 (5), 717-729.
11. Lemanowicz J., J. Koper. 2009. Zawartość wybranych form fosforu w glebie i koniczynie łąkowej oraz aktywność fosfataz glebowych na tle zrożnicowanego nawożenia mineralnego i organicznego. Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie, 9, 4(28): 119-139.
12. Łoźna K., A. Kita, M. Styczyńska, J. Biernat. 2012. Skład kwasow tłuszczowych olejow zalecanych w profilaktyce chorob cywilizacyjnych. Probl. Hig Epidemiol, 93 (4):871-875.
13. Manogaran M., Y.M. Shukor, N.A. Yasid, W.L. Wan Johari, S.A. Ahmad. 2018. Environmental fate and degradation of glyphosate in soil. Pertanika Journal of Scholarly Research Reviews, 4(1): 102-116.
14. Miszczak A. 2020. Czy w oleju rzepakowym obecny jest glifosat? Czy w oleju rzepakowym obecny jest glifosat?
15. Morzycka B. 2020 Olej rzepakowy bez glifosatu. Olej rzepakowy bez glifosatu
16. Onacik-Gur S., A. Żbikowska, K. Marciniak-Łukasiak. 2014. Pochodzenie, metody otrzymywania i trwałość oksydacyjna tłuszczow wysokooleinowych. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 6 (97): 18-28.
17. Pieniążek D., B. Bukowska, W. Duda. 2003. Glifosat – nietoksyczny pestycyd? Medycyna Pracy, 54 (6): 579-583.
18. Popis E., K. Ratusz, K. Krygier. 2014. Ocena jakości wybranych olejow rzepakowych rafinowanych i tłoczonych na zimno dostępnych na polskim rynku. Aparatura badawcza i dydaktyczna 19 (3): 251-258.
19. Tańska M., D. Rotkiewicz, M. Ambrosewicz. 2011. Porownanie trwałości tłoczonych na zimno olejow lnianego i rzepakowego. Bromat. Chem. Toksykol., 44 (3): 521-527.
20. Uchwała Nr 2/2025 Komisji Zarządzającej Funduszu Promocji Roślin Oleistych z dn. 30 czerwca 2025 r. w spr. przyjęcia strategii promocji dla branży roślin oleistych na 2026 rok.
21. Vicini J.L., P.K. Jensen, B.M. Young, J.T. Swarthout. 2021. Residues of glyphosate in food and dietary exposure. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 20 (5), 5226-5257.

Post Czy w oleju rzepakowym dostępnym na polskim rynku jest glifosat? pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Nowa piramida żywieniowa w USA wywołała ogromne emocje, ponieważ bardziej eksponuje produkty takie jak czerwone mięso, masło i pełnotłusty nabiał. Nie oznacza to jednak rewolucji w nauce o żywieniu. Oficjalne wytyczne żywieniowe USA nadal zalecają ograniczenie tłuszczów nasyconych do mniej niż 10% dziennej podaży energii oraz zastępowanie ich tłuszczami nienasyconymi. Zalecenie to pozostaje niezmienne od wielu lat. Jako fundament zdrowej diety wskazywane są oleje roślinne, orzechy, nasiona oraz ryby, czyli główne źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Największa kontrowersja wokół nowej piramidy żywieniowej USA polega na tym, że promuje ona większą obecność produktów bogatych w tłuszcze nasycone, jednocześnie pozostawiając bez zmian limit ich spożycia. W praktyce oznacza to, że utrzymanie poziomu tłuszczów nasyconych poniżej 10% energii jest praktycznie niemożliwe przy częstym sięganiu po masło, tłuste sery i czerwone mięso.

Dowód

Badania stanowiące podstawę amerykańskich Dietary Guidelines pokazują, że największe korzyści zdrowotne nie wynikają wyłącznie ze zmniejszania spożycia tłuszczów nasyconych, ale przede wszystkim z zastępowania ich tłuszczami nienasyconymi. Do rekomendowanych źródeł należą oleje roślinne (w tym olej rzepakowy i oliwa z oliwek), orzechy, nasiona oraz ryby. Taka zamiana obniża stężenie cholesterolu LDL i zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Gdzie pojawia się kontrowersja?

Kontrowersje nie dotyczą samej treści wytycznych, ale sposobu ich prezentacji. Krytycy zwracają uwagę, że nowa grafika pokazuje masło, czerwone mięso i pełnotłusty nabiał w sposób bardziej wyeksponowany niż wcześniejsze modele żywieniowe. Może to sprawiać wrażenie, że produkty bogate w tłuszcze nasycone stały się równie pożądane jak oleje roślinne czy ryby.

Według ekspertów z Harvardu i Stanfordu taki przekaz może powodować dezorientację konsumentów. Trudno bowiem jednocześnie promować większe spożycie produktów bogatych w tłuszcze nasycone i utrzymywać limit 10% energii pochodzącej z tych tłuszczów. Zdaniem części naukowców nowa piramida wysyła dwa sprzeczne sygnały: wizualnie zachęca do produktów zwierzęcych, ale tekst wytycznych nadal zaleca ich umiarkowane spożycie.

Dietetycy i epidemiolodzy żywienia zwracają uwagę, że osoba próbująca realizować przekaz płynący z nowej piramidy może mieć ogromne trudności z utrzymaniem spożycia tłuszczów nasyconych poniżej rekomendowanego limitu. Eksperci ze Stanford Medicine podkreślają, że proponowane poziomy spożycia produktów białkowych i pełnotłustego nabiału mogą prowadzić do przekraczania zalecanego poziomu tłuszczów nasyconych.

W praktyce oznacza to, że konsument otrzymuje dwa sprzeczne komunikaty. Z jednej strony grafika zachęca do częstszego sięgania po produkty bogate w tłuszcze nasycone, z drugiej strony tekst wytycznych nakazuje utrzymywać ich spożycie na poziomie uznawanym za bezpieczny dla zdrowia serca. Właśnie dlatego wielu badaczy uważa, że wizualny przekaz nowej piramidy nie odpowiada dowodom naukowym, które nadal wskazują korzyści wynikające z zastępowania tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi.

Źródła naukowe

• Saturated fats lost on new food pyramid — and also won | STAT
• Dietary Guidelines Advisory Committee Releases Scientific Report for 2025-2030 Dietary Guidelines for Americans
• What the 2025–2030 Dietary Guidelines Get Right—and Where They Fall Short | Nutrition
• Cut Down on Saturated Fats
• WHO updates guidelines on fats and carbohydrates
• Dietary Fats and Cardiovascular Disease: A Presidential Advisory From the American Heart Association
• Fats and Cholesterol • The Nutrition Source

Czy masło jest zdrowsze od olejów roślinnych?

Kontrowersja

Nowa piramida żywieniowa USA wywołała dyskusję, ponieważ masło zostało przedstawione w bardziej widocznym miejscu niż we wcześniejszych modelach żywieniowych. Dla części odbiorców stało się to sygnałem, że nauka zmieniła zdanie i że masło może być równie dobrym, a nawet lepszym wyborem niż oleje roślinne, takie jak olej rzepakowy.

Fakt

Nie ma naukowych dowodów, że masło jest zdrowsze od oleju rzepakowego. Pomimo kontrowersji wywołanych nową piramidą żywieniową USA, oficjalne wytyczne nadal wskazują olej rzepakowy i inne oleje roślinne jako korzystniejsze źródła tłuszczu ze względu na wysoką zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych i udokumentowany wpływ na zdrowie układu sercowo-naczyniowego.

Dowód

Najsilniejsze dowody pochodzą z wieloletnich badań epidemiologicznych, metaanaliz i badań interwencyjnych analizujących wpływ różnych rodzajów tłuszczu na zdrowie serca.

American Heart Association po przeanalizowaniu całokształtu dostępnych dowodów stwierdziło, że zastępowanie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi – szczególnie pochodzącymi z olejów roślinnych – obniża ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. W badaniach interwencyjnych taka zamiana zmniejszała ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych o około 30%.

Mechanizm jest dobrze poznany. Tłuszcze nasycone obecne w maśle zwiększają stężenie cholesterolu LDL, który jest jednym z głównych czynników rozwoju miażdżycy. Z kolei tłuszcze nienasycone obecne w oleju rzepakowym pomagają obniżać poziom LDL i poprawiają profil lipidowy krwi.

Dodatkowego potwierdzenia dostarczają badania Harvard T.H. Chan School of Public Health obejmujące ponad 120 tysięcy osób obserwowanych przez wiele lat. Wykazały one, że wyższe spożycie tłuszczów nienasyconych z olejów roślinnych, w tym oleju rzepakowego, wiązało się z niższym ryzykiem przedwczesnej śmierci i niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Natomiast większe spożycie tłuszczów nasyconych z produktów takich jak masło było związane z mniej korzystnymi wynikami zdrowotnymi.

Również Światowa Organizacja Zdrowia podtrzymuje zalecenie, aby większość tłuszczów pochodziła ze źródeł nienasyconych, a udział tłuszczów nasyconych nie przekraczał 10% energii w diecie.

Źródła naukowe

• Dietary Fats and Cardiovascular Disease: A Presidential Advisory From the American Heart Association
• Cut Down on Saturated Fats
• Fats and Cholesterol • The Nutrition Source
• MedicalResearch.com | Large Harvard Study Confirms Health Benefits of Unsaturated Fats

Podsumowanie

Największym paradoksem nowej amerykańskiej piramidy żywieniowej jest to, że jej przekaz wizualny sugeruje większą akceptację dla masła i tłuszczów zwierzęcych, podczas gdy naukowe fundamenty wytycznych pozostały praktycznie niezmienione. Nadal obowiązuje limit tłuszczów nasyconych, nadal rekomendowane jest zastępowanie ich tłuszczami nienasyconymi, a oleje roślinne – w tym olej rzepakowy – pozostają jednym z najlepiej udokumentowanych elementów zdrowego modelu żywienia. Innymi słowy: zmienia się narracja wokół tłuszczu, ale nie zmieniają się dowody naukowe pokazujące przewagę tłuszczów roślinnych nad tłuszczami zwierzęcymi w profilaktyce chorób układu krążenia.

#Fundusze Promocji

Post Nowa piramida żywieniowa USA: przełom w nauce czy źródło kontrowersji? pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Domowe przetwory przeżywają dziś swój wielki powrót. Coraz więcej osób wraca do sprawdzonych receptur, zamykając w słoikach smak sezonowych warzyw i rodzinnych tradycji. Wśród składników, które od pokoleń towarzyszą przygotowywaniu domowych zalew, szczególne miejsce zajmuje olej rzepakowy.

To właśnie on był podstawą wielu przepisów na paprykę, ogórki, cukinię czy mieszanki warzywne przygotowywane na zimę. Jego łagodny smak nie zagłusza naturalnego aromatu warzyw, lecz subtelnie go podkreśla, pozwalając wybrzmieć przyprawom i starannie dobranym składnikom.

W czasach, gdy liczy się prosty skład i autentyczność, olej rzepakowy ponownie staje się naturalnym wyborem do domowych przetworów. Doskonale komponuje się zarówno z klasycznymi zalewami warzywnymi, jak i bardziej nowoczesnymi recepturami inspirowanymi kuchnią regionalną. Dzięki swojej uniwersalności pozwala tworzyć przetwory, które zachowują tradycyjny charakter, a jednocześnie odpowiadają współczesnym oczekiwaniom konsumentów.

Przygotowując warzywa w oleju rzepakowym, odtwarzamy nie tylko sprawdzone przepisy, ale także rodzinne rytuały przekazywane z pokolenia na pokolenie. To sposób na zachowanie sezonowych smaków i powrót do kuchni opartej na naturalnych, dobrze znanych składnikach.

Dlaczego stosuje się olej rzepakowy w zalewach do przetworów warzywnych?

Olej rzepakowy jest powszechnie wykorzystywanym olejem roślinnym stosowanym w domowych przetworach jako składnik zalew do przetworów warzywnych. Znajduje zastosowanie w sałatkach konserwowych, marynowanych warzywach, mieszankach warzywnych, warzywach grillowanych oraz produktach typu antipasti. Jego popularność wynika z neutralnego smaku, korzystnego profilu kwasów tłuszczowych oraz dobrych właściwości technologicznych.

Jaką funkcję pełni olej rzepakowy w zalewach warzywnych?

Olej rzepakowy pełni w zalewach kilka istotnych funkcji:

• jest nośnikiem smaku i aromatu przypraw,
• poprawia teksturę i soczystość produktu,
• nadaje warzywom atrakcyjny połysk,
• wspiera równomierne rozprowadzanie składników smakowych,
• wpływa na pełniejszy odbiór sensoryczny gotowego produktu.

Dzięki obecności tłuszczu substancje aromatyczne pochodzące z przypraw i ziół mogą być skuteczniej rozprowadzane w całej zalewie, co zwiększa intensywność i trwałość smaku.

Dlaczego olej rzepakowy dobrze komponuje się z warzywami?

Olej rzepakowy rafinowany charakteryzuje się łagodnym i neutralnym smakiem. Nie dominuje nad smakiem warzyw i nie maskuje ich naturalnego aromatu. Dzięki temu dobrze współgra z ogórkami, papryką, cebulą, marchewką, pieczarkami, cukinią oraz innymi warzywami wykorzystywanymi w przetwórstwie.

Neutralny profil sensoryczny sprawia, że olej rzepakowy jest uniwersalnym składnikiem zarówno tradycyjnych jak i nowoczesnych marynat.

Jakie korzyści żywieniowe wnosi olej rzepakowy?

Olej rzepakowy zawiera wysoki udział nienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym:

• kwas oleinowy (omega-9),
• kwas linolowy (omega-6),
• kwas alfa-linolenowy (omega-3).

Olej rzepakowy jest także źródłem witaminy E i K dodatkowo obecność tłuszczu zwiększa przyswajalność witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E i K) przez co zwiększa wartość żywieniową przetworów warzywnych.

W jakich produktach stosuje się olej rzepakowy jako składnik zalewy?

Olej rzepakowy znajduje zastosowanie między innymi w:

• sałatkach warzywnych,
• warzywach marynowanych,
• mieszankach warzywnych w zalewie olejowej,
• warzywach grillowanych,
• produktach typu antipasti.

Olej rzepakowy jako składnik produktów typu antipasti

Czym są antipasti?

Antipasti to kategoria przekąsek wywodzących się z kuchni śródziemnomorskiej, szczególnie włoskiej. Obejmują one marynowane, grillowane lub konserwowane warzywa podawane przed głównym posiłkiem. Do najpopularniejszych produktów typu antipasti należą grillowana papryka, bakłażan, cukinia, karczochy, pieczarki, oliwki oraz suszone pomidory.

Jaką rolę pełni olej rzepakowy w produktach typu antipasti?

Olej rzepakowy stanowi ważny składnik zalew stosowanych w produkcji antipasti. Jego główną funkcją jest tworzenie aromatycznej bazy dla warzyw oraz przypraw. Dzięki neutralnemu profilowi smakowemu pozwala zachować naturalny smak warzyw, jednocześnie podkreślając aromaty czosnku, ziół i przypraw.

W produktach typu antipasti olej rzepakowy:

• działa jako nośnik aromatów przypraw i ziół,
• poprawia soczystość i teksturę warzyw,
• nadaje produktom atrakcyjny połysk,
• łagodzi kwasowość marynat octowych,
• wspomaga równomierne rozprowadzenie składników smakowych,
• wpływa na pełniejszy odbiór sensoryczny gotowego produktu.

Jakie warzywa w antipasti są najczęściej zalewane olejem rzepakowym?

Olej rzepakowy znajduje zastosowanie w zalewach do:

• grillowanej papryki,
• bakłażana,
• cukinii,
• pieczarek,
• cebuli,
• karczochów,
• suszonych pomidorów,
• mieszanek warzyw grillowanych.

Po obróbce termicznej warzywa są umieszczane w zalewie zawierającej olej oraz przyprawy, gdzie dojrzewają i stopniowo nabierają charakterystycznego smaku.

Marynowana papryka

Składniki (8 porcji)

• 700 g papryki czerwonej (ok. 3 duże sztuki)
• 700 g papryki żółtej (ok. 3 duże sztuki)
• 700 g papryki zielonej (ok. 3 duże sztuki)
• 100 ml oleju rzepakowego
• 1000 ml octu spirytusowego
• 200 g cukru
• sól do smaku
• kilka ziaren ziela angielskiego
• kilka liści laurowych
• kilka ząbków czosnku
• 1–2 łyżeczki gorczycy

Sposób przygotowania

1. Paprykę dokładnie umyj, usuń nasiona i pokrój ją w szerokie paski.
2. Ząbki czosnku obierz i przekrój na pół.
3. Przygotuj zalewę z wody, octu, cukru i soli i doprowadź ją do wrzenia.
4. Do wyparzonych słoików wsyp gorczycę, dodaj czosnek, liście laurowe oraz ziele angielskie.
5. Następnie ciasno ułóż kawałki papryki mieszając różne kolory papryki.
6. Słoiki z papryką zalej gorącą zalewą.
7. Do każdego słoika dodaj około dwóch łyżek oleju rzepakowego i zakręć słoiki.
8. Słoiki umieść w garnku i zalej wodą do około 2/3 ich wysokości i pasteryzuj je przez 15–20 minut.
9. Po zakończeniu pasteryzacji wyjmij słoiki, odwróć je do góry dnem i pozostaw do wystudzenia.

Antipasti z cukinii w oleju rzepakowym

Składniki

• 2 średnie cukinie
• 250–300 ml oleju rzepakowego
• 4–6 ząbków czosnku
• 1 łyżeczka czubrycy zielonej lub mieszanki ziół
• sól do smaku

Sposób przygotowania

1. Cukinie dokładnie umyj i pokrój wraz ze skórką w plastry o grubości około 5 mm.
2. Lekko posól i pozostaw na około godzinę, aby puściły nadmiar soku.
3. Osusz plastry ręcznikiem papierowym.
4. Przełóż cukinię do miski, skrop niewielką ilością oleju rzepakowego i oprósz ziołami.
5. Grilluj na patelni grillowej lub grillu z obu stron do uzyskania delikatnych przypieczeń.
6. Grillowaną cukinię układaj warstwami w wyparzonym słoiku.
7. Pomiędzy warstwy wkładaj plasterki czosnku.
8. Całość zalej olejem rzepakowym tak, aby wszystkie plastry były całkowicie zanurzone.
9. Odstaw do lodówki na około 24 godziny przed podaniem.

#Fundusze Promocji

Post Olej rzepakowy w nowej odsłonie – powrót do smaków naszych Babć i Mam pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Czy olej rafinowany jest mniej zdrowy od tłoczonego na zimno?

Fakt

Zarówno olej rzepakowy tłoczony na zimno, jak i rafinowany są wartościowymi elementami zdrowej diety. Oba typy olejów są cennym źródłem kwasów omega-3, witaminy E oraz naturalnie występującej witaminy K. Różnią się przede wszystkim sposobem produkcji i zastosowaniem kulinarnym.

Dowód

Badania prowadzone m.in. przez dr hab. Małgorzatę Wroniak z SGGW wykazały, że zarówno olej tłoczony na zimno, jak i rafinowany zawierają podobne ilości kwasu oleinowego (omega-9), kwasu linolowego (omega-6) i alfa-linolenowego (omega-3). To właśnie te kwasy tłuszczowe mają istotny wpływ na zdrowie serca i układu krążenia.

Olej rzepakowy tłoczony na zimno zawiera zwykle więcej naturalnych przeciwutleniaczy, takich jak tokoferole (witamina E), fitosterole i związki fenolowe, ponieważ nie jest poddawany procesom oczyszczania i jest szczególnie polecany do sałatek, surówek, dressingów i innych dań spożywany na zimno.

Podczas procesu rafinacji (oczyszczania) oleju rzepakowego zmniejsza się naturalna ilość przeciwutleniaczy, jednakże produkt ten nadal dostarcza cennych składników odżywczych w tym witaminy E i K. Rafinacja zwiększa także stabilność oleju dzięki czemu jest on szczególnie polecany do smażenia, pieczenia i gotowania.

Źródła naukowe:

• Rapeseed Oil: Composition, Refining, and Health Benefits
• Olej rzepakowy – zbiór artykułów eksperckich – Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej

Czy olej rzepakowy rafinowany nie ma żadnych wartości odżywczych?

Fakt

To nieprawda. Rafinacja nie pozbawia oleju wartości odżywczych – olej rzepakowy nadal dostarcza cennych nienasyconych kwasów tłuszczowych i witaminy E i K, a dodatkowo zyskuje większą stabilność i wszechstronność w codziennym gotowaniu.

Dowód

Najważniejszym składnikiem oleju rzepakowego rafinowanego są nienasycone kwasy tłuszczowe. Stanowią one ponad 90% wszystkich tłuszczów obecnych w produkcie. Ich profil po rafinacji pozostaje praktycznie niezmieniony. Oznacza to, że rafinowany olej nadal dostarcza omega-3, omega-6 i omega-9 oraz pozostaje źródłem witaminy E i K. Co więcej, olej rafinowany oferuje szereg praktycznych korzyści dla konsumentów.

Dzięki usunięciu naturalnych zanieczyszczeń i związków przyspieszających utlenianie jest bardziej stabilny podczas smażenia i pieczenia. Charakteryzuje się również wysokim punktem dymienia, co pozwala na bezpieczniejsze stosowanie go w wysokich temperaturach.

Źródła naukowe:

• Article – Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications. – Nutrition Evidence Database
• Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications
• Fediol_Fact_Sheet_Rapeseed_Oil_final

Czy olej rzepakowy tłoczony na zimno i rafinowany różnią się sposobem produkcji?

Fakt

Tak. Główna różnica dotyczy sposobu wytwarzania oleju. Olej rzepakowy tłoczony na zimno powstaje wyłącznie poprzez mechaniczne tłoczenie nasion w niskiej temperaturze. Olej rzepakowy rafinowany przechodzi dodatkowe etapy oczyszczania, które zwiększają jego stabilność i trwałość.

Dowody

Olej rzepakowy tłoczony na zimno – metoda produkcji: mechaniczne wyciskanie oleju z nasion rzepaku bez stosowania wysokiej temperatury i bez rafinacji. Po tłoczeniu olej jest zwykle jedynie filtrowany.

Olej rzepakowy rafinowany – metoda produkcji: olej uzyskany z tłoczenia jest następnie oczyszczany w procesie rafinacji. Proces rafinacji polega na oczyszczeniu oleju z naturalnych substancji wpływających na jego smak, zapach i barwę. Dzięki temu olej rzepakowy rafinowany jest neutralny w smaku, stabilny podczas gotowania i ma dłuższy termin przydatności do spożycia.

Źródła naukowe:

• Rapeseed Oil Wellness Guide: How to Choose & Use It Safely – TheLivingLook
• Bailey’s Industrial Oil and Fat Products | Major Reference Works

Kiedy wybrać olej rzepakowy tłoczony na zimno, a kiedy rafinowany?

Fakt

Wybór oleju zależy przede wszystkim od sposobu przygotowania potrawy. Olej tłoczony na zimno jest mechanicznie wyciskany i minimalnie przetworzony dzięki czemu zachowuje naturalny smak i aromat nasion rzepaku i sprawdza się do zastosowań na zimno. Z kolei olej rafinowany przechodzi proces oczyszczania, który zwiększa jego stabilność podczas obróbki cieplnej i sprawia, że jest bardziej odpowiedni do smażenia oraz pieczenia i ma neutralny smak.

Zastosowanie kulinarne

Olej rzepakowy tłoczony na zimno warto wybrać do:

• sałatek i surówek,
• dressingów i sosów,
• past kanapkowych,
• skrapiania gotowych warzyw, kasz i zup,
• potraw, w których chcemy zachować naturalny, lekko orzechowy smak oleju.

Olej rzepakowy rafinowany warto wybrać do:

• smażenia mięsa, ryb i warzyw,
• pieczenia ciast i dań obiadowych,
• duszenia,
• gotowania na co dzień,
• potraw, w których preferowany jest neutralny smak tłuszczu.

Źródła naukowe:

• Rafinacja olejów roślinnych – www.PokochajOlejRzepakowy.eu
• Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications | Food Science and Biotechnology | Springer Nature Link

#Fundusze Promocji

Post Olej rzepakowy rafinowany i tłoczony na zimno – różnice i podobieństwa pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

1. Czy oliwa z oliwek jest zdrowsza od oleju rzepakowego?

Fakt

Dowody naukowe nie potwierdzają, że oliwa jest zdrowsza od oleju rzepakowego. Oba oleje mają korzystny profil żywieniowy. Olej rzepakowy zawiera więcej omega-3 (ALA) i mniej tłuszczów nasyconych natomiast oliwa dostarcza więcej polifenoli.

Dowód

Olej rzepakowy zawiera więcej kwasu alfa-linolenowego (ALA, omega-3) oraz mniej tłuszczów nasyconych. Oliwa z oliwek dostarcza natomiast więcej charakterystycznych dla oliwek polifenoli. Oba tłuszcze wpisują się w model zdrowego żywienia rekomendowany przez WHO i to ich regularne stosowanie zamiast tłuszczów nasyconych jest najważniejszym czynnikiem zdrowotnym.

Źródła

• WHO updates guidelines on fats and carbohydrates
• A Comprehensive Review of Health-Benefiting Components in Rapeseed Oil
• europepmc.org/article/PMC/9962526

2. Co zawiera więcej omega-3: oliwa czy olej rzepakowy? / Czy oliwa zawiera więcej omega-3

Fakt

To olej rzepakowy dostarcza więcej cennych kwasów omega-3.

Dowód

Przeciętna zawartość kwasu alfa-linolenowego (ALA) wynosi około:

• olej rzepakowy: 8–11%
• oliwa z oliwek: 0,5–1,5%

Oznacza to, że olej rzepakowy zawiera wielokrotnie więcej roślinnych kwasów omega-3 niż oliwa i jest jednym z najlepszych roślinnych źródeł kwasów tłuszczowych omega-3.

Źródła

• A Comprehensive Review of Health-Benefiting Components in Rapeseed Oil
• Ask the Expert: Healthy Fats • The Nutrition Source
• Ile jest omega-3 w oleju rzepakowym? – Dietetyka Zdrowotna
• Olej rzepakowy – obalamy mity i sprawdzamy fakty | Współczesna Dietetyka

3. Czy olej rzepakowy jest niezdrowy?

Fakt

Olej rzepakowy należy do olejów o jednym z najkorzystniejszych profili kwasów tłuszczowych spośród spożywanych olejów roślinnych.

Dowód

Olej rzepakowy zawiera około 60–65% jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (MUFA), około 20–30% wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (PUFA) oraz niewielką ilość tłuszczów nasyconych. WHO podkreśla, że zastępowanie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi przyczynia się do zmniejszenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. W licznych badaniach dieta zawierająca olej rzepakowy wiązała się z poprawą profilu lipidowego krwi.

Źródła

• Saturated fatty acid and trans-fatty acid intake for adults and children: WHO guideline
• A Comprehensive Review of Health-Benefiting Components in Rapeseed Oil

4. Czy olej rzepakowy zawiera trujący kwas erukowy?

Fakt

Twierdzenie, że olej rzepakowy jest niebezpieczny jest nieprawdziwe. Współczesny olej rzepakowy produkowany jest z odmian o bardzo niskiej zawartości tego związku, spełnia europejskie normy bezpieczeństwa i jest uznawany za wartościowy element zdrowej diety. Dodatkowo dostarcza więcej kwasów omega-3 niż oliwa z oliwek i wyróżnia się jednym z najkorzystniejszych profili tłuszczowych spośród popularnych olejów roślinnych.

Dowód

Dzisiejsze odmiany rzepaku spożywczego są efektem wieloletnich programów hodowlanych prowadzonych od lat 70. XX wieku. Powstały odmiany określane jako „bezerukowe”, które charakteryzują się bardzo niską zawartością kwasu erukowego. Współczesny olej rzepakowy spełnia rygorystyczne normy bezpieczeństwa żywności, a jego bezpieczeństwo zostało potwierdzone w ocenach naukowych Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Dodatkowo wyróżnia się jednym z najkorzystniejszych profili kwasów tłuszczowych spośród popularnych olejów roślinnych, dostarczając cennych kwasów omega-3, jednonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz naturalnej witaminy E.

Źródła

• Erucic acid in feed and food – 2016 – EFSA Journal – Wiley Online Library
• A Comprehensive Review of Health-Benefiting Components in Rapeseed Oil

5. Czy olej rzepakowy jest prozapalny?

Fakt

Nie ma dowodów naukowych, że olej rzepakowy jest prozapalny. Olej rzepakowy zawiera zarówno kwasy tłuszczowe omega-6 (kwas linolowy), jak i omega-3 (kwas α-linolenowy), a ich proporcja jest uznawana za jedną z najkorzystniejszych wśród popularnych olejów roślinnych.

Dowód

Randomizowane badania kliniczne Johnson i Fritsche (2012) nie wykazały, aby zwiększone spożycie kwasu linolowego (omega-6) podnosiło markery stanu zapalnego u ludzi. Wręcz przeciwnie, niektóre wskaźniki wykazywały tendencję do poprawy. Współczesne badania wskazują, że wpływ na stan zapalny zależy od całokształtu diety, a nie od spożycia pojedynczego produktu. Olej rzepakowy dostarcza jednocześnie kwasów omega-3, które pomagają utrzymać korzystną równowagę kwasów tłuszczowych w organizmie. Ponadto badania obserwacyjne i interwencyjne nie wykazały, aby typowe spożycie kwasu linolowego zwiększało markery stanu zapalnego. Wręcz przeciwnie – wyższe spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych jest często związane z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych oraz korzystniejszym profilem zdrowotnym.

Źródła

• https://www.jandonline.org/article/S2212-2672(12)00464-9/abstract
• https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIRCULATIONAHA.108.191627
• https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2010.1461

6. Olej rzepakowy jest bardziej przetworzony niż oliwa

Fakt

Nie jest to prawda, bo zarówno oliwa z oliwek, jak i olej rzepakowy mogą występować w formie tłoczonej na zimno (nierafinowanej) oraz rafinowanej. O stopniu przetworzenia decyduje zastosowana technologia produkcji, a nie rodzaj rośliny, z której pozyskano olej.

Dowód

Olej rzepakowy tłoczony na zimno jest produkowany metodami mechanicznymi, podobnie jak oliwa extra virgin. Zaś olej rzepakowy rafinowany podobnie jak oliwa rafinowana podlega procesowi rafinacji. Stopień przetworzenia zależy więc od konkretnego produktu i jego sposobu produkcji nie zaś od rodzaju rośliny oleistej. Mit o „większym przetworzeniu” wynika najczęściej z porównywania rafinowanego oleju rzepakowego do oliwy extra virgin, czyli dwóch różnych kategorii produktów.

Na rynku występują:

• olej rzepakowy tłoczony na zimno,
• olej rzepakowy rafinowany,
• oliwa extra virgin,
• oliwa rafinowana.

Źródła

• Home – International Olive Council
• Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications | Food Science and Biotechnology | Springer Nature Link

7. Czy olej rzepakowy nadaje się do smażenia?

Fakt

Olej rzepakowy jest odpowiedni do smażenia, ponieważ charakteryzuje się wysoką stabilnością termiczną oraz punktem dymienia wyższym niż temperatury stosowane podczas typowego smażenia.

Dowód

Rafinowany olej rzepakowy osiąga punkt dymienia na poziomie około 220-230°C, podczas gdy większość procesów smażenia odbywa się w temperaturze 160–190°C. W przeglądzie naukowym opublikowanym w czasopiśmie Foods (2024) olej rzepakowy został wymieniony wśród olejów rekomendowanych do smażenia ze względu na korzystny skład kwasów tłuszczowych i odpowiednią stabilność podczas obróbki cieplnej.

Źródła

• Vegetable Oils and Their Use for Frying: A Review of Their Compositional Differences and Degradation
• Cooking Oil Smoke Points Guide: How to Choose Safely

8. Tylko oliwa z oliwek nadaje się dla dzieci

Fakt

Twierdzenie, że wyłącznie oliwa z oliwek powinna być stosowana w diecie dzieci, jest niezgodne z aktualną wiedzą żywieniową. Zarówno oliwa z oliwek, jak i olej rzepakowy są rekomendowanymi tłuszczami roślinnymi. Olej rzepakowy ma dodatkową przewagę w postaci wyższej zawartości kwasów omega-3 oraz korzystnego profilu kwasów tłuszczowych, ważnego dla rozwoju dziecka.

Dowody

Renomowane organizacje żywieniowe rekomendują zarówno oliwę z oliwek jak i olej rzepakowy w diecie dzieci. W żywieniu dzieci kluczowe znaczenie ma odpowiednia podaż niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), szczególnie omega-3 i omega-6, które wspierają prawidłowy rozwój mózgu, układu nerwowego i wzroku. Olej rzepakowy wyróżnia się korzystnym stosunkiem omega-6 do omega-3 oraz wysoką zawartością ALA, dlatego jest rekomendowany jako wartościowy element codziennej diety.

Źródła

• Olej rzepakowy w żywieniu dzieci – Czasopismo dla lekarzy pediatrów | Forum Pediatrii Praktycznej
• Bezpłatny poradnik żywieniowy dla rodziców małych dzieci | Dieta i ruch – mp.pl
• Dietary Fats | Nutrition | Food and Agriculture Organization of the United Nations
• Saturated fatty acid and trans-fatty acid intake for adults and children: WHO guideline
• Dietary Recommendations for Healthy Children | American Heart Association

9. Czy olej rzepakowy zawiera glifosat?

Fakt

Nie jest to prawda, glifosat jest związkiem świetnie rozpuszczalnym w wodzie, ale nierozpuszczalnym w tłuszczach, więc nie może być obecny w oleju rzepakowym. Fakt ten potwierdzają niezależne badania i Kontrole Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Dowody

Glifosat jest związkiem hydrofilowym (rozpuszczalnym w wodzie) i praktycznie nierozpuszczalnym w tłuszczach, dlatego nie ma tendencji do przechodzenia do frakcji olejowej podczas tłoczenia oleju. Potwierdzają to zarówno badania naukowe opublikowane w czasopiśmie Plants, w których nie wykryto glifosatu w oleju tłoczonym na zimno, jak i badania olejów obecnych na polskim rynku wykonane przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach oraz Krajowe Laboratorium Referencyjne ds. Pozostałości Pestycydów, gdzie również nie stwierdzono obecności glifosatu w badanych olejach.

Źródła

• Olej rzepakowy bez glifosatu | Współczesna Dietetyka
• Fakty i mity na temat oleju rzepakowego (cz. 2) – Food Forum – czasopismo eksperckie o zdrowym odżywianiu

10. Czy olej rzepakowy jest bardziej szkodliwy niż masło?

Fakt

To nie jest prawda, nie ma wiarygodnych dowodów naukowych wskazujących, że olej rzepakowy jest bardziej szkodliwy niż masło. Wręcz przeciwnie – badania kliniczne, metaanalizy i rekomendacje największych organizacji kardiologicznych pokazują, że zastępowanie masła olejem rzepakowym poprawia profil lipidowy, obniża poziom cholesterolu LDL oraz może zmniejszać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Dowody

Olej rzepakowy zawiera głównie nienasycone kwasy tłuszczowe, podczas gdy masło jest bogate w tłuszcze nasycone, które podnoszą poziom cholesterolu LDL, jednego z głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Badania kliniczne i metaanalizy pokazują, że zastąpienie masła olejem rzepakowym prowadzi do obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz utlenionego LDL, a także poprawy innych markerów ryzyka sercowo-metabolicznego. Korzyści te przekładają się również na zdrowie populacyjne. American Heart Association wskazuje, że zastępowanie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi pochodzącymi z olejów roślinnych, takich jak olej rzepakowy, zmniejsza ryzyko chorób serca i udaru. Analizy AHA pokazują, że taka zamiana może obniżać ryzyko incydentów sercowo naczyniowych nawet o około 30%.

Źródła

• Saturated Fats | American Heart Association
• Effects of dietary cold-pressed turnip rapeseed oil and butter on serum lipids, oxidized LDL and arterial elasticity in men with metabolic syndrome – PMC
• Effects of oils and solid fats on blood lipids: a systematic review and network meta-analysis – PMC
• The effects of Canola oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis with dose-response analysis of controlled clinical trials – Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases

#Fundusze Promocji

Post Oliwa czy olej rzepakowy? Rozprawiamy się z mitami w świetle nauki. pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Idealnie pyszne i proste. Co ważne, w tym przepisie do przygotowania muffinek zamiast masła użyto oleju rzepakowego,
dzięki któremu wyszły puszyste i wilgotne. Olej to nie tylko bardziej ekonomiczna, ale i zdrowsza opcja w wypiekach!

• Ciasta na oleju są proste w przygotowaniu
• Ciasta z wykorzystaniem oleju są wilgotne

Więcej o właściwościach oleju rzepakowego na stronie: www.pokochajolejrzepakowy.eu

Składniki na 18 muffinek:

• 250 g startej marchewki
• 1 szklanka mąki
• 0,5 szklanki mąki ziemniaczanej
• 4 jajka
• 1 szklanka cukru
• 3/4 szklanki oleju rzepakowego
• 2 łyżeczki proszku do pieczenia

Krem:

• 150 ml śmietanki 30%
• 150 g mascarpone
• 150 g białej czekolady

Wykonanie muffinek:

1. Piekarnik nagrzewamy do 170°C (góra-dół).
2. Papilotki układamy w formie do muffinek.
3. Jajka ubijamy z cukrem przez ok. 5 minut.
4. Mąkę przesiewamy z proszkiem do pieczenia.
5. Do masy z jajek dodajemy olej rzepakowy i mieszamy łyżką.
6. Dodajemy marchewkę i ponownie mieszamy łyżką.
7. Wsypujemy mąki i mieszamy aż połączą się z masą.
8. Ciasto wlewamy do papilotek prawie do pełna.
9. Pieczemy przez 25 minut.
10. Po upieczeniu wyciągamy i studzimy.

Wykonanie kremu:

1. Śmietankę podgrzewamy aż będzie mocno ciepła.
2. Dodajemy czekoladę, mieszamy do uzyskania jednolitego kremu.
3. Studzimy i wkładamy do lodówki na kilka godzin.
4. Po schłodzeniu miksujemy z mascarpone aż uzyskamy sztywny krem.
5. Muffinki zdobimy kremem.

Smacznego!

Post Muffinki marchewkowe pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Mini pączki z jabłkiem smażone na oleju rzepakowym, który ma neutralny smak i przyjemny aromat,
a co najważniejsze – nie zmienia smaku naszego ciasta. Jest świetnym zamiennikiem masła i zawiera
cenne wielonienasycone kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwstawnym i przeciwzapalnym.

• Ciasta na oleju są proste w przygotowaniu,
• dłużej świeże,
• oraz wilgotne.

Po więcej informacji zajrzyjcie na stronę:

www.pokochajolejrzepakowy.eu

Składniki:

• 200 g twarogu półtłustego
• 1 jajko
• 1/3 szklanki cukru
• 1 starte jabłko
• 1 szklanka mąki
• 3 łyżki śmietany 18%
• 1 litr oleju rzepakowego

Wykonanie:

1. Twaróg przekładamy do miski. Rozgniatamy za pomocą widelca.
2. Dodajemy cukier, jajko, śmietanę, starte na dużych oczkach jabłko oraz mąkę.
3. Całość mieszamy za pomocą łyżki do uzyskania gładkiej konsystencji.
4. Na patelni lub w głębokim naczyniu rozgrzewamy olej.
5. Małą łyżeczkę moczymy w gorącym oleju i nabieramy ok. pół łyżeczki ciasta, wkładamy do oleju.
6. Smażymy z obu stron do zarumienienia.
7. Gotowe pączki przekładamy na ręcznik papierowy, a następnie posypujemy cukrem pudrem.

Smacznego!

Post Mini pączki z jabłkiem pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Składniki

• 250 g twarogu
• 2 małe jajka
• 50 g wiórków kokosowych
• 150 g mąki pszennej
• 2 łyżki oleju rzepakowego
• 2 łyżeczki proszku do pieczenia
• 60 g cukru trzcinowego

Polewa:

• 50 g czekolady deserowej
• łyżeczka oleju rzepakowego

Pieczenie: 180°C, 20-25 minut, termoobieg.

W misce rozgnieć twaróg z jajkami, mąką i wiórkami kokosowymi. Dodaj proszek do pieczenia, olej i cukier i ponownie wymieszaj. Dłonie zwilż olejem rzepakowym i zagnieć ciasto. Odstaw na około 20 minut. Ręce ponownie nasmaruj olejem rzepakowym i rwij po kawałku ciasta lepiąc nieduże kulki. Układaj je na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Wierzch nasmaruj mlekiem. Piecz w piekarniku rozgrzanym do 180°C przez 20-25 minut.

Przygotowanie polewy czekoladowej:

W kąpieli wodnej rozpuść czekoladę z olejem rzepakowym.
Upieczone bułeczki oblej czekoladą.

Żywność roślinna obniża emisję CO2 i spowalnia zmiany klimatu.
Olej rzepakowy zamiast masła to tańsza, zdrowsza i wegetariańska alternatywa o tradycyjnym smaku.

Więcej informacji o oleju rzepakowym znajdziecie na stronie:

Dlaczego warto zastąpić masło w przepisach na ciasto olejem rzepakowym?

Post Kokosowe Bułeczki z twarogiem pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Ciasta na oleju oczywiście są smaczne i tanie, a dodatkowo są też wilgotne. Przed Wami przepis na drożdżowe bułeczki z czekoladą.

Składniki:

• 500g mąki pszennej
• 200ml ciepłego mleka
• 7g drożdży suszonych
• 100g cukru
• 1 jajko
• 50g oleju rzepakowego
• + krem czekoladowy

Wykonanie:

Wszystkie składniki zagniatamy ze sobą dokładnie, aż masa będzie zwarta. Ciasto zawijamy w kulkę, miskę przykrywamy ściereczką i odkładamy do wyrośnięcia na 1,5h. Wyrośnięte ciasto wałkujemy, smarujemy czekoladą. Ciasto kroimy i tworzymy zawijaski. Wykładamy na papier do pieczenia, smarujemy olejem lub rozbełtanym jajkiem. Pieczemy w 180°C góra-dół przez 25-30 min.

Olej rzepakowy jest świetnym zamiennikiem masła, gdyż ma neutralny, przyjemny smak i aromat, który nie zmieni smaku naszego ciasta. Masło jest tłuszczem zwierzęcym, zawierającym przede wszystkim nasycone kwasy tłuszczowe. Tymczasem tłuszcze roślinne, w tym olej rzepakowy zawierają cenne wielonienasycone kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwstawnym. Mają silne działanie przeciwzapalne i chronią nasze serce. Spożywając żywność roślinną znacznie obniżamy produkcję CO2 i przyczyniamy się do zmniejszenia tempa zmian klimatycznych.

Odsyłam tutaj do artykułu, odnośnie benefitów stosowania oleju zamiast masła w ciastach:

Dlaczego warto zastąpić masło w przepisach na ciasto olejem rzepakowym?

Post Zawijane drożdżowe bułeczki z czekoladą pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.

Przepyszne, czekoladowe oponki – pieczone. Są mięciutkie, delikatne i lekkie. Oponki polewamy czekoladą i posypujemy posiekanymi orzechami lub ulubioną posypką.
Nie trzeba nadziewać ich na patyczki, ale to fajny pomysł na podanie ich. Do oponek używamy oleju rzepakowego, dzięki temu są wilgotne, miękkie i proste do przygotowania.

Składniki (w temp. pokojowej) na 12 oponek:

• 1 jajko
• 120 ml maślanki
• 40 ml oleju rzepakowego
• 70 g cukru
• 120 g mąki
• 20 g kakao
• ½ łyżeczki proszku do pieczenia
• ¼ łyżeczki sody

Dodatkowo:

• 60 g czekolady gorzkiej/mlecznej
• 20 g czekolady białej
• 10 g posiekanych orzechów
• Dowolna posypka
• 12 patyczków do lodów

Wykonanie:

• Piekarnik rozgrzać do 180 stopni C (góra-dół). Formę na oponki nasmarować olejem.
• W misce wymieszać jajko, maślankę, olej i cukier.
• Do mokrych składników przesiać mąkę z kakao, proszkiem i sodą.
• Ciastem napełnić otwory foremki do ¾ wysokości. Piec 10 minut.
• Czekoladę rozpuścić w kąpieli wodnej.
• W oponki wbić zanurzone wcześniej w czekoladzie patyczki.
• Pozostałą czekoladę przelać do worka cukierniczego i ozdobić nią oponki.
• Dodatkowo ozdobić je też białą czekoladą i posypać orzechami i posypką.
• Oponki schłodzić 10 minut w lodówce i gotowe.

Post Czekoladowe oponki pojawił się poraz pierwszy w Pokochaj Olej Rzepakowy.