<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Pokochaj Olej Rzepakowy</title>
	<atom:link href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu</link>
	<description>Pokochaj Olej Rzepakowy</description>
	<lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 08:31:30 +0000</lastBuildDate>
	<language>pl-PL</language>
	<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=4.9.26</generator>
	<item>
		<title>Tłoczony na zimno czy rafinowany? Który wariant oleju rzepakowego wybrać?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/tloczony-zimno-rafinowany-ktory-wariant-oleju-rzepakowego-wybrac/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/tloczony-zimno-rafinowany-ktory-wariant-oleju-rzepakowego-wybrac/#respond</comments>
		<pubDate>Wed, 18 Nov 2026 07:28:38 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Ekspert radzi]]></category>
		<category><![CDATA[jaki olej rzepakowy wybrać]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-3]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-6]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy do sałatek]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy do smażenia]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy rafinowany]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy tłoczony na zimno]]></category>
		<category><![CDATA[przechowywanie oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[rafinacja oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[różnice między olejami]]></category>
		<category><![CDATA[składniki bioaktywne]]></category>
		<category><![CDATA[temperatura dymienia oleju]]></category>
		<category><![CDATA[tłoczony na zimno czy rafinowany]]></category>
		<category><![CDATA[właściwości oleju rzepakowego]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8350</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Oleje rzepakowe, tłoczony na zimno i rafinowany, są produktami spełniającymi wymagania stawiane pod względem przydatności do spożycia. Wybór rodzaju oleju zależy wyłącznie od preferencji konsumenta i kierunku zastosowania kulinarnego. &#160; Zacznijmy od oleju rzepakowego&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/tloczony-zimno-rafinowany-ktory-wariant-oleju-rzepakowego-wybrac/">Tłoczony na zimno czy rafinowany? Który wariant oleju rzepakowego wybrać?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Oleje rzepakowe, tłoczony na zimno i rafinowany, są produktami spełniającymi wymagania stawiane pod względem przydatności do spożycia. Wybór rodzaju oleju zależy wyłącznie od preferencji konsumenta i kierunku zastosowania kulinarnego.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Zacznijmy od oleju rzepakowego tłoczonego na zimno.</h2>
<p>Powszechnie wiadomo, że określenie „olej tłoczony na zimno” wskazuje na jego sposób otrzymywania, czyli bez podgrzewania ziarna rzepaku, w temperaturze około 40°C wytwarzanej samoistnie w czasie procesu tłoczenia przy użyciu urządzeń mechanicznych. Proces tłoczenia oleju odbywa się głównie na prasach ślimakowych oraz rzadziej na prasach tłokowych [11]. Olej tłoczony na zimno (nierafinowany) stanowi produkt finalny i nie jest poddawany żadnym procesom wysokotemperaturowym oraz chemicznym. Istotnym parametrem oleju rzepakowego z punktu widzenia żywieniowego jest skład kwasów tłuszczowych odznaczający się wysoka zawartością kwasów jednonienasyconych (kwas oleinowy C 18:1 czyli omega-9) i wielonienasyconych (C 18:2 &#8211; omega-6, C 18:3 &#8211; omega-3) [3]. Proces pozyskiwania oleju zimno-tłoczonego zabezpiecza pozostawienie w nim substancji bioaktywnych, cennych pod względem żywieniowym, a mianowicie tokoferoli, fitosteroli, polifenoli, fosfolipidów. Należy jednak pamiętać, że w oleju tłoczonym mogą znajdować się substancje niepożądane pochodzące z ziarna rzepaku, w szczególności metale ciężkie, aczkolwiek występują one w śladowych ilościach niezagrażających zdrowiu konsumenta. Wskaźniki charakterystyczne dla oleju takie jak liczba kwasowa, nadtlenkowa odznaczają się wartościami na wyższym poziomie niż w oleju rafinowanym. Oleje nierafinowane zachowują składniki naturalne, które wpływają na intensywną barwę (karotenoidy, związki chlorofilowe), swoisty aromat oraz lekkie zmętnienie (fosfolipidy). Olej tłoczony odznacza się charakterystycznym zapachem oraz wyrazistym smakiem, określanym jako orzechowy. Wskaźniki dla oleju tłoczonego podaje Codex Alimentarius International Food Standards [1] i jak z tego wynika oleje te są bezpieczne i wykazują przydatność do spożycia przez ludzi. W celu potwierdzenia parametrów oleju można wykonać badania analityczne potwierdzające jego jakość. Olej zimno-tłoczony znajduje zastosowanie do spożycia na zimno, a więc do sałatek, sosów, delikatnego duszenia, ale nie do smażenia w wysokiej temperaturze, w której zachodzą negatywne zmiany. Tłoczony na zimno olej rzepakowy ma mniejszą trwałość, dlatego też do spożycia najlepiej wybierać oleje świeżo-tłoczone, zapewniające najwyższą jakość [5,7].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Olej rzepakowy rafinowany, podobny, ale inny</h2>
<p>Rafinowany olej rzepakowy uzyskujemy w wyniku szeregu fizykochemicznych procesów jednostkowych, mających na celu usunięcie niepożądanych związków, takich jak wolne kwasy tłuszczowe, fosfolipidy, metale, substancje zapachowe, barwniki itp. Związki te wpływają negatywnie na trwałość oraz właściwości sensoryczne oleju, a co za tym idzie właściwości użytkowe. Proces rafinacji poprawia barwę (klarowność) i zapach oleju oraz zwiększa jego stabilność oksydacyjną, co przekłada się na długi termin przydatności do spożycia [2,4]. W procesie rafinacji zachodzą również niekorzystne zjawiska a mianowicie, olej rzepakowy traci część składników bioaktywnych, co zmniejsza w pewnym stopniu jego właściwości prozdrowotne. Proces rafinacji przebiega w wysokiej temperaturze, co ma wpływ na niewielkie zmiany w kwasach tłuszczowych występujących w oleju. Skład kwasów tłuszczowych, omega-9, omega-6, omega-3, praktycznie pozostaje taki sam jak w olejach zimno tłoczonych. Pozytywnymi skutkami procesu rafinacji jest poprawa jego właściwości fizycznych, a w szczególności przydatność oleju do smażenia w wysokiej temperaturze (powyżej 180°C) [6]. Parametrem wskazującym na przydatność oleju do smażenia jest tzw. punkt dymienia, który dla oleju rzepakowego wynosi na poziomie 220 ºC. Negatywnymi skutkami jest zmniejszenie zawartości substancji czynnych biologiczne takich jak tokoferole czy polifenole, które stanowią źródło naturalnych antyoksydantów. Mniejsza obecność fitosteroli oraz fosfolipidów zubaża wartość żywieniową oleju rafinowanego, ale nie jest to poziom znaczący z punktu wartości żywieniowej. Patrząc na cechy pozytywne jak i negatywne spowodowane rafinacją oleju rzepakowego, należy zwrócić szczególną uwagę na bezpieczeństwo produktu, które zapewnia rafinacja, a co jest niewątpliwie istotnym walorem oleju rafinowanego. Proces rafinacji gwarantuje czystość jakościową oleju, który nie zawiera szkodliwych dla zdrowia metali ciężkich (ołów, arsen, rtęć, kadm) oraz zanieczyszczeń chemicznych (benzo(a)piren, pestycydy) [9,13]. Olej rzepakowy nierafinowany (tłoczony) może zawierać pewne ilości metali ciężkich oraz substancji chemicznych, aczkolwiek te ilości nie stanowią jeszcze zagrożenia dla zdrowia.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Który wariant oleju rzepakowego wybrać?</h2>
<p>Porównując te dwa rodzaje oleju rzepakowego należy zwrócić uwagę na skalę produkcji i przedsiębiorstwa produkcyjne. W przypadku oleju rzepakowego tłoczonego na zimno mamy do czynienia z drobnymi wytwórcami (małe firmy często rodzinne, rolnicy), którzy produkują niewielkie ilości oleju w skali kraju, a odbiorcami są określone grupy konsumentów, ceniących jego walory smakowe i żywieniowe [8]. Olej rafinowany rzepakowy produkowany jest przez duże zakłady produkcyjne w ilości znacząco pokrywającej zapotrzebowanie konsumentów krajowych. Większość konsumentów kupuje olej rzepakowy rafinowany kierując się jego szerokim uniwersalnym zastosowaniem, a w szczególności neutralnym smakiem i zapachem, przydatnością do smażenia potraw (mięso, ryby, placki) w wysokiej temperaturze, sporządzania majonezu, jak również do różnorodnych sałatek. Istotną cechą skłaniającą do zakupu jest również jego powszechna dostępność i zdecydowanie niższa cena. Olej rzepakowy rafinowany zanim znajdzie się na rynku, jest zawsze poddawany badaniom analitycznym przez akredytowane laboratorium, co jest gwarancją jego jakości. Wybór między olejem tłoczonym na zimno a rafinowanym powinien zależeć od preferencji (potrzeby) konsumenta oraz sposobu jego użycia. Jeśli dla konsumenta priorytetem jest stosowanie diety prozdrowotnej, to warto, by sięgnął po świeży olej tłoczony na zimno, gdyż jest on bogatszy w związki bioaktywne. Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że może on zawierać również więcej, niż olej rafinowany, zanieczyszczeń substancjami niepożądanymi i niekorzystnymi dla zdrowia np. dioxyny, mykotoksyny czy pestycydy. Warto również pamiętać o tym, że aby utrzymać ilość związków bioaktywnych na odpowiednim poziomie, należy taki olej przechowywać w odpowiednich warunkach, czyli w ciemnej butelce oraz w lodówce i spożywać najlepiej do trzech miesięcy od wyprodukowania [8]. Istotną cecha oleju jest odczucie sensoryczne, a mianowicie smak i zapach. Konsumenci preferujący doznania smakowe wybiorą olej zimno tłoczony, natomiast inni wybiorą olej bezzapachowy i neutralny w smaku, czyli rafinowany, który nie wpływa na smak obrabianych potraw. Olej tłoczony na zimno najlepiej spożywać świeży, zaraz po wytłoczeniu lub najpóźniej do trzech miesięcy po wyprodukowaniu. W zastosowaniu do codziennego użytku, gotowania i smażenia lepiej sprawdzi się olej rafinowany, ze względu na większą odporność na wysokie temperatury i dłuższy termin przydatności do spożycia [10]. Należy jednak pamiętać, że smażenie powinno być najrzadziej stosowaną obróbką termiczną żywności, ze względu na niekorzystny wpływ na zdrowie człowieka. W praktyce warto korzystać z obu wersji – każda z nich ma swoje miejsce w nowoczesnej kuchni i diecie człowieka, dbającego o zdrowie. Wspierając się aktualną wiedzą naukową i odpowiednio dobierając produkty, możemy skutecznie łączyć wartości odżywcze z kulinarną funkcjonalnością. Porównując omawiane dwa typy olejów rzepakowych możemy stwierdzić, że posiadają one korzystne właściwości żywieniowe, jednak bardziej zasadne jest stosowanie przez konsumentów oleju rafinowanego, ze względu na jego gwarancję bezpieczeństwa oraz neutralność smakową.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Prof. dr hab. inż. Stanisław Ptasznik</h3>
<p><em>Pracownik Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego, Państwowego Instytutu Badawczego, kierujący od lat naukowo-badawczą grupą lipidową (oleje i tłuszcze). W pracy zajmuje się badaniami olejów i tłuszczów roślinnych oraz zwierzęcych, a w szczególności technologią i analityką oleju rzepakowego. Uczestniczył w wielu konferencjach naukowych o zasięgu światowym i krajowych związanych z tematyką tłuszczową. Opublikował ponad 200 artykułów naukowych. Prowadził cykliczną konferencję naukową „Postępy w technologii tłuszczów roślinnych”, skupiając branże olejową. Obecnie jest członkiem Rady Naukowej Instytutu oraz komisji naukowej Szkoły Doktorskiej Agro Bio Tech przy Instytucie. Jest ekspertem i rzeczoznawcą w dziedzinie lipidów. Jest członkiem wielu organizacji naukowych, w tym Euro Fed Lipid (Europejska Federacja Badań Tłuszczów), Stowarzyszenia Technologów Żywności, Honorowym członkiem PSPO, Stowarzyszenia Inżynierów i Techników SIT Spoż. NOT.</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Literatura</h3>
<ol>
<li>Codex Alimentarius Internationa Food Standards, Standard for named vegetable oils CXS 210-1999</li>
<li>Czerniak-Szydłowska A., Tułodziecka A., Momot M., Stawicka B., 2019. Pchysicochemical, Antioxidative and Sensory Properties of Refined Rapeseed Oil, <a href="https://doi.org/10.1002/aocs.12199" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">https://doi.org/10.1002/aocs.12199</a></li>
<li>Drozdowski B., Lipidy w: Chemiczne i Funkcjonalne Właściwości Składników Żywności, 206 – 211, 1994</li>
<li>Gunstone Frank D., Harwood John L., Dijkstra Albert J.: Production and Refining of Oils and Fats, in: The Lipid Handbook, Third Edition, CRC Press Taylor&amp; Francis Group, Boca Raton, London, New York, 2007</li>
<li>Marcinkowski D., Bochniak M., Wereńska M., Czwartkowski K., 2023, The Influence of Storage of Cold-Pressed Rapeseed oil on its Quality Parameters, 13 (21) 11746; <a href="https://doi.org/10.3390/app132111746" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">https://doi.org/10.3390/app132111746</a></li>
<li>Niewiadomski H., Rafinacja tłuszczów. Technologia tłuszczów jadalnych, WNT Warszawa 1979</li>
<li>Wroniak M., Łukasik D., Maszewska M. (2006). Porównanie stabilności oksydatywnej wybranych olejów tłoczonych na zimno z olejami rafinowanymi. „Żywność. Nauka. Technologia. Jakość” 1 (46) Supl., s. 214–221</li>
<li>Wroniak M., Krygier K., Kaczmarczyk M., 2008, Comparison of the quality of cold pressed and virgin rapeseed oils with industrialy obtained oils, Polish Journal of Food Nutrition Sciences, vol. 58. No. 1, pp. 85-89</li>
<li>Obidjon Yunusov1, Indirakhon Ayubova1, Orifjon Nomozov1, Azizbek Qodirov2, Zufarjon Qodirov3, Yorkinjon, Ergashev1 and Dilfuza Buranova3, March 2024, Investigating the process of refining rapeseed oil, <a href="https://www.researchgate.net/journal/E3S-Web-of-Conferences-2267-1242" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">E3S Web of Conferences</a> 497 DOI: <a href="https://doi.org/10.1051/e3sconf/202449703053" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">10.1051/e3sconf/202449703053</a></li>
<li>Onacik-Gur S.., Ptasznik S., Żbikowska A., Marciniak-Łukasiak K., 2024, Acrylamide Contamination, Shelf-Life and Sensory Properties of Puffed Potato Starch Chips Deep-Frying in Rapeseed Oil-Based,Appl. Sci.14(24), 11512; <a href="https://doi.org/10.3390/app142411512" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">https://doi.org/10.3390/app142411512</a></li>
<li>Ptasznik S., 2025, Wykorzystanie pras ślimakowych do pozyskiwania oleju rzepakowego, Śląskie Aktualności Rolnicze, ŚODR, marzec 34-35</li>
<li>Ptasznik S., Podstawowe badania analityczne tłoczonego oleju rzepakowego, 2025, RADA ODR Bratoszewice, 3, 30-31</li>
<li>Wu Y., Zhen R., Wang Z., Wang B., Yang Y., Ju X., He R., 2019, The effect of refining proces on the physicochemical properties and micronutriens of rapeseed oil, <a href="https://doi.org/10.1371/journal.pone.02.12879" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">https://doi.org/10.1371/journal.pone.02.12879</a></li>
</ol>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/tloczony-zimno-rafinowany-ktory-wariant-oleju-rzepakowego-wybrac/">Tłoczony na zimno czy rafinowany? Który wariant oleju rzepakowego wybrać?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/tloczony-zimno-rafinowany-ktory-wariant-oleju-rzepakowego-wybrac/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Rafinacja oleju rzepakowego a wartość odżywcza. Fakty, które warto znać.</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinacja-oleju-rzepakowego-a-wartosc-odzywcza-fakty-ktore-warto-znac/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinacja-oleju-rzepakowego-a-wartosc-odzywcza-fakty-ktore-warto-znac/#respond</comments>
		<pubDate>Thu, 05 Nov 2026 10:51:38 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Kompendium wiedzy]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy tłuszczowe omega-3]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy do smażenia]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy rafinowany]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy tłoczony na zimno]]></category>
		<category><![CDATA[profil kwasów tłuszczowych]]></category>
		<category><![CDATA[przechowywanie oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[rafinacja oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[rafinowany a tłoczony na zimno]]></category>
		<category><![CDATA[stabilność oksydacyjna oleju]]></category>
		<category><![CDATA[temperatura dymienia oleju]]></category>
		<category><![CDATA[wartość odżywcza oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[witamina E w oleju rzepakowym]]></category>
		<category><![CDATA[witamina K w oleju rzepakowym]]></category>
		<category><![CDATA[właściwości oleju rzepakowego]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8346</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Olej rzepakowy należy do najlepiej przebadanych tłuszczów roślinnych i jest ceniony zarówno przez dietetyków jak i lekarzy. Jego wysoka wartość żywieniowa wynika przede wszystkim z korzystnego profilu kwasów tłuszczowych, obejmującego dużą ilość kwasów jednonienasyconych,&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinacja-oleju-rzepakowego-a-wartosc-odzywcza-fakty-ktore-warto-znac/">Rafinacja oleju rzepakowego a wartość odżywcza. Fakty, które warto znać.</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Olej rzepakowy należy do najlepiej przebadanych tłuszczów roślinnych i jest ceniony zarówno przez dietetyków jak i lekarzy. Jego wysoka wartość żywieniowa wynika przede wszystkim z korzystnego profilu kwasów tłuszczowych, obejmującego dużą ilość kwasów jednonienasyconych, obecność kwasów omega-3 oraz naturalnych przeciwutleniaczy, w tym witamin E i K. Mimo to proces rafinacji bywa błędnie postrzegany jako czynnik obniżający wartość odżywczą oleju. Wyniki polskich i zagranicznych badań naukowych wskazują jednak, że rafinacja nie powoduje istotnych zmian w składzie najważniejszych składników odżywczych, natomiast znacząco poprawia właściwości użytkowe produktu. Wartość odżywcza rzepakowego oleju rafinowanego jest podobna do oleju tłoczonego na zimno, zgodnie z poniższą tabelą [1-3].</p>
<p><strong>Wartość odżywcza deklarowana na etykiecie przez polskich, popularnych producentów oleju rzepakowego na 100g produktu</strong></p>
<div style="overflow-x: auto; max-width: 100%;">
<table class="table table-bordered table-striped" style="width: 100%; min-width: 850px; border-collapse: collapse;">
<thead>
<tr>
<th rowspan="2" scope="col">Składniki odżywcze</th>
<th colspan="3" scope="colgroup">Tłoczone na zimno</th>
<th colspan="3" scope="colgroup">Rafinowane</th>
<th rowspan="2" scope="col">Tłoczone na zimno &#8211; średnia</th>
<th rowspan="2" scope="col">Rafinowane &#8211; średnia</th>
</tr>
<tr>
<th>1</th>
<th>2</th>
<th>3</th>
<th>1</th>
<th>2</th>
<th>3</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<th scope="row">jednonienasycone kwasy tłuszczowe, g</th>
<td>62</td>
<td>65,2</td>
<td>67,5</td>
<td>65,5</td>
<td>63,0</td>
<td>63</td>
<td>65</td>
<td>64</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">wielonienasycone kwasy tłuszczowe, g</th>
<td>31,5</td>
<td>27,5</td>
<td>23,1</td>
<td>26,5</td>
<td>30,0</td>
<td>29,3</td>
<td>27</td>
<td>29</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">nasycone kwasy tłuszczowe, g</th>
<td>6,6</td>
<td>7,2</td>
<td>9,3</td>
<td>7,5</td>
<td>7,0</td>
<td>7</td>
<td>8</td>
<td>7</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">niezbędne nienasycone kwasy Omega 3, g</th>
<td>nie podano</td>
<td>9,0</td>
<td>6,2</td>
<td>8,0</td>
<td>9,1</td>
<td>7,5</td>
<td>8</td>
<td>8</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">witamina E, mg</th>
<td>32,4</td>
<td>27</td>
<td>24,3</td>
<td>25</td>
<td>33,0</td>
<td>32,6</td>
<td>28</td>
<td>30</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">witamina K, ug</th>
<td>nie podano</td>
<td>50</td>
<td>59</td>
<td>75</td>
<td>nie podano</td>
<td>nie podano</td>
<td>55</td>
<td>75</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Rafinacja poprawia jakość użytkową oleju</h2>
<p>Rafinacja jest procesem oczyszczania oleju z substancji mogących pogarszać jego trwałość, smak, zapach i stabilność podczas podgrzewania. Dzięki temu olej staje się bardziej stabilny i odporny na zmiany zachodzące podczas przechowywania i gotowania, co czyni go doskonałym wyborem do codziennego przygotowywania potraw [4].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Rafinacja nie zmienia profilu kwasów tłuszczowych</h2>
<p>Najważniejszym składnikiem odżywczym oleju rzepakowego są jego kwasy tłuszczowe. Około 90% stanowią kwasy nienasycone, w tym jednonienasycony kwas oleinowy oraz wielonienasycone kwasy omega-6 i omega-3 [2]. Badania porównujące oleje tłoczone na zimno i rafinowane wykazały, że proces rafinacji nie powoduje istotnych zmian w składzie kwasów tłuszczowych. Oznacza to, że oba rodzaje oleju dostarczają porównywalnych ilości najważniejszych składników lipidowych [3,5]. Olej rzepakowy charakteryzuje się jednym z najkorzystniejszych profili lipidowych wśród olejów roślinnych, co znajduje odzwierciedlenie w bardzo niskich wartościach wskaźników kardiologicznych tj. wskaźnika aterogenności (AI ok. 0,05) oraz trombogenności (TI ok. 0,22). Dla konsumenta oznacza to, że olej rzepakowy należy do jednego z najbardziej przyjaznych tłuszczów dla serca i naczyń krwionośnych spośród powszechnie stosowanych olejów roślinnych [6].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Rafinacja nie wpływa znacząco na zawartość witamin E i K</h2>
<p>Witamina E obecna w oleju rzepakowym występuje głównie w postaci α-tokoferolu. Badania wykazały, że proces rafinacji pozwala zachować znaczącą jej ilość. W pracy Wroniak i wsp. zawartość α-tokoferolu w olejach rzepakowych tłoczonych na zimno wynosiła około 18-30 mg/100 g, a wartości oznaczone w olejach rafinowanych mieściły się w zbliżonym zakresie. Wyniki te wskazują, że rafinacja oleju nie powoduje istotnych strat witaminy E [3,7-8].</p>
<p>Podobna zależność dotyczy witaminy K₁ (filochinonu). Olej rzepakowy należy do jej najbogatszych źródeł spośród olejów roślinnych. Zawartość witaminy K₁ w oleju rzepakowym wynosi zwykle 70-150 μg/100 g, przy czym dostępne dane wskazują, że zarówno oleje tłoczone na zimno, jak i rafinowane zawierają porównywalne ilości filochinonu. Różnice te są niewielkie w porównaniu z naturalną zmiennością surowca i nie mają istotnego znaczenia żywieniowego [9].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Witamina E a przezroczysta plastikowa butelka</h2>
<p>Jednym z często powtarzanych mitów jest przekonanie, że olej rzepakowy przechowywany w transparentnych butelkach PET (plastikowych) szybko traci witaminę E pod wpływem światła. Badania naukowe nie potwierdzają takiego zjawiska w warunkach typowego obrotu handlowego. Gliszczyńska-Świgło i wsp. wykazali, że tokoferole obecne w oleju rzepakowym charakteryzują się wysoką stabilnością, a ich straty podczas ekspozycji na światło pozostają ograniczone. Oznacza to, że przechowywanie oleju rzepakowego w transparentnej butelce PET na półce sklepowej nie prowadzi do obniżenia jego wartości odżywczej [7].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Dlaczego olej rafinowany lepiej nadaje się do smażenia?</h2>
<p>Jedną z najważniejszych korzyści wynikających z rafinacji jest zwiększenie stabilności termicznej oleju. Temperatura dymienia oleju rafinowanego jest znacząco wyższa od temperatury dymienia oleju tłoczonego na zimno. Oznacza to większą odporność na przegrzewanie podczas przygotowywania potraw. Dzięki temu olej rafinowany lepiej sprawdza się podczas smażenia, a jednocześnie zachowuje korzystny skład kwasów tłuszczowych oraz witamin [3,10-11].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Wnioski</h2>
<ul>
<li>Rafinacja nie pozbawia oleju rzepakowego jego najważniejszych wartości odżywczych.</li>
<li>Zawartości kwasów omega-3, nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz witamin E i K po procesie rafinacji oleju pozostają na poziomie zbliżonym do oleju tłoczonego na zimno.</li>
<li>Rafinowany olej rzepakowy jest bardziej trwały i stabilny podczas przechowywania i przygotowywania potraw.</li>
<li>Rafinowany olej rzepakowy łączy wysoką wartość odżywczą z wygodą codziennego stosowania w kuchni.</li>
</ul>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Barbara Stawicka</strong><br /><em>Technolog Żywności</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Literatura</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>Gunstone F.D. (2011). Vegetable Oils in Food Technology: Composition, Properties and Uses (2nd ed.). Wiley-Blackwell.</li>
<li><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23731447/" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Lin L., Allemekinders H., Dansby A., Campbell L., Durance-Tod S., Berger A., Jones P.J.H. (2013). Evidence of health benefits of canola oil. Nutrition Reviews, 71(6), 370-385.</a></li>
<li><a href="https://www.researchgate.net/publication/264435505_COMPARISON_OF_THE_OXIDATIVE_STABILITY_OF_SOME_SELECTED_COLD-PRESSED_AND_FULLY_REFINED_OILSPOROWNANIE_STABILNOCI_OKSYDATYWNEJ_WYBRANYCH_OLEJOW_TLOCZONYCH_NA_ZIMNO_Z_OLEJAMI_RAFINOWANYMI" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Wroniak M., Krygier K., Kaczmarczyk M. (2012). Porównanie jakości i stabilności oksydacyjnej handlowych olejów rzepakowych tłoczonych na zimno oraz rafinowanych. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 4(83), 40-52.</a></li>
<li>Krygier K. (red.) (2005). Podstawy technologii tłuszczów jadalnych. Warszawa: Wydawnictwo SGGW.</li>
<li><a href="https://www.pspo.com.pl/520,Ktory-olej-rzepakowy-wybrac-do-smazenia---rafinowany-czy-tloczony-na-zimno-R,aktualnosci.html" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Który olej do smażenia wybrać – rafinowany czy tłoczony na zimno</a></li>
<li><a href="https://www.mdpi.com/2072-6643/14/18/3795" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Assessment of the Nutritional Quality of Plant Lipids Using Atherogenicity and Thrombogenicity Indices</a></li>
<li><a href="https://journal.pan.olsztyn.pl/pdf-98802-30805?filename=30805.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Gliszczyńska-Świgło A., Sikorska E., Khmelinskii I., Sikorski M. (2007). Degradation of tocopherols in rapeseed oil during storage under light exposure. Journal of Food Lipids, 14, 371-393.</a></li>
<li><a href="https://food.ec.europa.eu/food-safety/labelling-and-nutrition/nutrition-and-health-claims/nutrition-claims_en?prefLang=pl" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Nutrition claims &#8211; Food Safety &#8211; European Commission</a></li>
<li><a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9962526/" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">A Comprehensive Review of Health-Benefiting Components in Rapeseed Oil &#8211; PMC</a></li>
<li><a href="https://ift.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1541-4337.2006.00009.x" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Choe E., Min D.B. (2006). Mechanisms and Factors for Edible Oil Oxidation. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 5, 169-186.</a></li>
<li><a href="https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=4279528" target="_blank" rel="noopener noreferrer" style="color: #1B5E20; text-decoration: underline;">Warner K., Gupta M. (2005). Effects of oil processing on the quality of fats and oils. European Journal of Lipid Science and Technology, 107, 173-184.</a></li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinacja-oleju-rzepakowego-a-wartosc-odzywcza-fakty-ktore-warto-znac/">Rafinacja oleju rzepakowego a wartość odżywcza. Fakty, które warto znać.</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinacja-oleju-rzepakowego-a-wartosc-odzywcza-fakty-ktore-warto-znac/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Olej rzepakowy z ekstrakcji – fakty i najczęstsze pytania</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-ekstrakcji-fakty-najczestsze-pytania/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-ekstrakcji-fakty-najczestsze-pytania/#respond</comments>
		<pubDate>Thu, 05 Nov 2026 10:41:44 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Kompendium wiedzy]]></category>
		<category><![CDATA[bezpieczeństwo oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[ekstrakcja heksanem]]></category>
		<category><![CDATA[ekstrakcja oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[heksan w oleju rzepakowym]]></category>
		<category><![CDATA[metody pozyskiwania oleju]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a zdrowie]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy rafinowany]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy z ekstrakcji]]></category>
		<category><![CDATA[olej tłoczony na zimno]]></category>
		<category><![CDATA[pozostałości heksanu]]></category>
		<category><![CDATA[produkcja oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[rafinacja oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[tłoczenie oleju na gorąco]]></category>
		<category><![CDATA[wartości odżywcze oleju rzepakowego]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8343</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Rzepak jest obecnie jedną z najpowszechniej uprawianych na świecie roślin oleistych, ustępując pod względem znaczenia jako źródło oleju roślinnego jedynie soi i palmie olejowej. Nasiona rzepaku zawierają 40-50% tłuszczu, co czyni je doskonałym surowcem&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-ekstrakcji-fakty-najczestsze-pytania/">Olej rzepakowy z ekstrakcji – fakty i najczęstsze pytania</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Rzepak jest obecnie jedną z najpowszechniej uprawianych na świecie roślin oleistych, ustępując pod względem znaczenia jako źródło oleju roślinnego jedynie soi i palmie olejowej. Nasiona rzepaku zawierają 40-50% tłuszczu, co czyni je doskonałym surowcem do przemysłowej produkcji oleju. Rosnące zapotrzebowanie na wysokiej jakości oleje roślinne sprawia, że wybór metod wydobywania oleju z nasion jest bardzo szeroki [1].</p>
<p>Wśród konsumentów słowo ekstrakcja pojawia się w kontekście produkcji żywności, tj. białkowych koncentratów sojowych, masła kakaowego czy olejów jadalnych i bardzo często mylnie kojarzy się jedynie z ekstrakcją rozpuszczalnikiem. Z definicji ekstrakcja jest fizycznym a nie chemicznym procesem wyodrębnienia składnika z mieszaniny na drodze dyfuzji, w układzie ciecz-ciecz lub ciało stałe-ciecz, jak w przypadku wydobycia oleju z rzepaku lub jego wytłoków lub codziennego parzenia kawy czy herbaty [2].</p>
<p>W procesie produkcji oleju rzepakowego najpopularniejszymi metodami jego otrzymywania są ekstrakcja mechaniczna na zimno (inaczej tłoczenie na zimno), z której powstaje olej rzepakowy tłoczony na zimno, ekstrakcja mechaniczna na gorąco (inaczej tłoczenie na gorąco), z której powstaje surowy olej rzepakowy z pierwszego tłoczenia oraz ekstrakcja rozpuszczalnikiem, z której powstaje surowy olej ekstrakcyjny. Oleje te najczęściej podlegają procesowi rafinacji, podczas gdy olej tłoczony na zimno trafia już prosto do butelek [3-4].</p>
<p>Oprócz wyżej wymienionych rodzajów ekstrakcji, mniej popularne są jej alternatywne metody takie jak ekstrakcja dwutlenkiem węgla w stanie nadkrytycznym (ang. Supercritical carbon dioxide SC-CO₂ extraction) oraz ekstrakcja wodno-enzymatyczna (ang. Aqueous enzymatic extraction AEE). Wdrożenie powyższych metod na dużą skalę pozostaje jednak ograniczone przez szereg wyzwań technicznych, dlatego są to metody trudnodostępne w Europie. Dodatkowo warto wspomnieć o rozwijanych nowoczesnych metodach ekstrakcji wykorzystujących ultradźwięki czy mikrofale jako próby ulepszenia i intensyfikacji pozyskiwania olejów. Należy jednak dodać, że techniki te mają na celu raczej usprawnienia konwencjonalnych procesów niż ich zastąpienie [3,5-6].</p>
<p>W Polsce najpopularniejszą metodą ekstrakcji jest tłoczenie na zimno i na gorąco, czyli ekstrakcja mechaniczna. A jeśli chodzi o  ekstrakcję rozpuszczalnikiem, to najczęściej wybierany jest organiczny n-heksan. Wówczas wytłok z nasion rzepaku, który pozostał po produkcji oleju z pierwszego tłoczenia, poddaje się ekstrakcji w celu pozyskania oleju. Dzieje się tak dlatego, że wytłok po tłoczeniu zawiera nadal około 20% tłuszczu i w celu jego wydobycia materiał rzepakowy podawany jest do ekstraktora, urządzenia, w którym zachodzi proces otrzymywania oleju. Czynnik ekstrahujący czyli heksan, pracuje w obiegu zamkniętym, podczas gdy ekstrakt (olej rzepakowy) jest dalej oczyszczany w procesie rafinacji [7-8].</p>
<p>W 2025 roku Instytut Nafty i Gazu &#8211; Państwowy Instytut Badawczy (INiG) przeprowadził badania rafinowanych olejów rzepakowych dostępnych na polskim rynku. Celem projektu była weryfikacja, czy w oleju i śrucie rzepakowej występują pozostałości heksanu. Analizie poddano oleje spożywcze dostępne w sprzedaży, a uzyskane wyniki oceniono pod kątem obecności tego związku. Wyniki badań wszystkich badanych olejów potwierdziły, że oleje te nie zawierały heksanu i były zgodne z obowiązującym ustawodawstwem.</p>
<p>Dokumentem prawnym określającym limity zawartości heksanu w żywności jest Dyrektywa 2009/32/EC dotycząca rozpuszczalników do ekstrakcji stosowanych w produkcji środków spożywczych i składników żywności. Przykładowo limit dla odtłuszczonych produktów sojowych takich jak mąki sojowe czy koncentraty białkowe to 30mg/kg produktu. Dla olejów rafinowanych limit ten jest znacznie bardziej restrykcyjny i wynosi 1mg/kg oleju [9]. Olej surowy może zawierać śladowe ilości heksanu zaraz po produkcji, jednak usuwa się go całkowicie w dalszych etapach oczyszczania oleju [7].</p>
<p>Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (Dokument zbierający pytania i odpowiedzi nt. heksanu) nie stwierdził bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia związanego z doustnym narażeniem na heksan [10]. EFSA rutynowo ocenia bezpieczeństwo substancji stosowanych w łańcuchu żywnościowym, w tym potencjalne narażenie konsumentów. Tego rodzaju przeglądy naukowe są standardowym elementem systemu oceny bezpieczeństwa żywności [11].</p>
<p>Oleje rzepakowe produkowane przy pomocy procesu ekstrakcji są pełnowartościowymi produktami spożywczymi o wysokiej jakości i nie zawierają heksanu. Jakość i bezpieczeństwo olejów z rzepaku potwierdza wiele niezależnych badań monitoringowych [12]. Produkty te są naturalnym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega-3 a także witamin E i K. Proces rafinacji nie usuwa wspomnianych składników odżywczych z oleju. Sprawia to, że olej rzepakowy jest produktem rekomendowanym w codziennej diecie przez instytucje takie jak Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH czy Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej [13]. O bezpieczeństwie oleju z rzepaku świadczą również zbieżne rekomendacje Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii i Żywienia Dzieci oraz jego europejskiego odpowiednika (ESPGHAN), dopuszczające jego wprowadzenie do diety dziecka już od 6 miesiąca życia [14,15].</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Barbara Stawicka</strong><br />
<em>Technolog Żywności</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Literatura</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>
        <a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9781536/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Extraction, Isolation of Bioactive Compounds and Therapeutic Potential of Rapeseed (Brassica napus L.) &#8211; PMC</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DKaaFPDgG" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Przeczytaj &#8211; Na czym polega ekstrakcja? &#8211; zpe.gov.pl</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://link.springer.com/article/10.1007/s12393-018-9182-1" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Improving Oil Extraction from Canola Seeds by Conventional and Advanced Methods | Food Engineering Reviews | Springer Nature Link</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.gov.pl/web/wijhars-olsztyn/oleje-roslinne-tloczone-na-zimno-lub-rafinowane-w-czym-tkwi-roznica" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Oleje roślinne: tłoczone na zimno lub rafinowane &#8211; w czym tkwi różnica? &#8211; Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Olsztynie &#8211; Portal Gov.pl</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.researchgate.net/publication/267033695_Optimization_of_the_Supercritical_CO2_Extraction_of_Oil_from_Rapeseed_Using_Response_Surface_Methodology/fulltext/58ee7c74aca2724f0a28ab5d/Optimization-of-the-Supercritical-CO2-Extraction-of-Oil-from-Rapeseed-Using-Response-Surface-Methodology.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">2857-Cvjetko-9.vp</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://academic.oup.com/ijfst/article/59/5/3013/7808178" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Enzyme-assisted extraction of rapeseed oil with minimum water addition: a proof-of-concept study | International Journal of Food Science and Technology | Oxford Academic</a>
    </li>
<li>
        Anderson Dan. Solvent extraction. W: SHAHIDI, Fereidoon (red.). Bailey&#8217;s Industrial Oil and Fat Products. Volume 5: Edible Oil and Fat Products: Processing Technologies. 6th ed. Hoboken, New Jersey: John Wiley &amp; Sons, 2005, s. [11-16] ISBN 9780471385486
    </li>
<li>
        <a href="https://www.aocs.org/resource/solvent-extraction/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Solvent Extraction &#8211; AOCS</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX%3A32009L0032" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Dyrektywa &#8211; 2009/32 &#8211; EN &#8211; EUR-Lex</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.fediol.eu/data/24SAF453%20FEDIOL%20QA%20on%20hexane%20-%20for%20public%20-%20rev%2029%20September%202025.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">24SAF453 FEDIOL QA on hexane &#8211; for public &#8211; rev 29 September 2025.pdf</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.fediol.eu/data/25ORG134%20Statement%20on%20the%20EFSA%20re.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">25ORG134 Statement on the EFSA re.pdf</a>
    </li>
<li>
        ŁYSIAK, Karol i WRONIAK, Małgorzata, 2023. Porównanie jakości oraz analiza bezpieczeństwa rynkowych olejów rzepakowych tłoczonych na zimno oraz rafinowanych. Przemysł Spożywczy. 2023, t. 77, nr 8, s. 40-48. DOI <a href="https://doi.org/10.15199/65.2023.8.6" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.15199/65.2023.8.6</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.pzh.gov.pl/olej-rzepakowy-zbior-artykulow-eksperckich/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Olej rzepakowy &#8211; zbiór artykułów eksperckich &#8211; NIZP PZH &#8211; PIB</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://ptp.edu.pl/wp-content/uploads/2026/04/ESPGHAN-Infant-Feeding-Campaign-AHP-Pocket-Guide-Polish.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Polish &#8211; AHP Pocket Guide</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://forumpediatrii.pl/artykul/olej-rzepakowy-w-zywieniu-dzieci" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Olej rzepakowy w żywieniu dzieci &#8211; Czasopismo dla lekarzy pediatrów | Forum Pediatrii Praktycznej</a>
    </li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-ekstrakcji-fakty-najczestsze-pytania/">Olej rzepakowy z ekstrakcji – fakty i najczęstsze pytania</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-ekstrakcji-fakty-najczestsze-pytania/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Olej rzepakowy w diecie na każdym etapie życia. Dlaczego warto po niego sięgać?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-diecie-kazdym-etapie-zycia-dlaczego-warto-niego-siegac/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-diecie-kazdym-etapie-zycia-dlaczego-warto-niego-siegac/#respond</comments>
		<pubDate>Thu, 05 Nov 2026 09:26:08 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Kompendium wiedzy]]></category>
		<category><![CDATA[fitosterole roślinne]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-3]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-6]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-9]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a cholesterol]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy dla dzieci]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy dla niemowląt]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy dla seniorów]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy w ciąży]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy w diecie]]></category>
		<category><![CDATA[witamina E]]></category>
		<category><![CDATA[witamina K]]></category>
		<category><![CDATA[właściwości oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowe tłuszcze roślinne]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8337</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Co dostarcza 1 łyżka oleju rzepakowego? 1 łyżka (ok. 10 g) oleju rzepakowego zawiera średnio [1,2]: Składnik Zawartość w 1 łyżce (10 g) Kwasy omega-9 (kwas oleinowy) 6,0-6,5 g Kwasy omega-6 (kwas linolowy)* 1,8-2,2&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-diecie-kazdym-etapie-zycia-dlaczego-warto-niego-siegac/">Olej rzepakowy w diecie na każdym etapie życia. Dlaczego warto po niego sięgać?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<h2>Co dostarcza 1 łyżka oleju rzepakowego?</h2>
<p>1 łyżka (ok. 10 g) oleju rzepakowego zawiera średnio [1,2]:</p>
<table class="table table-bordered table-striped" style="width: 100%;">
<thead>
<tr>
<th style="text-align: left;">Składnik</th>
<th style="text-align: left;">Zawartość w 1 łyżce (10 g)</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td>Kwasy omega-9 (kwas oleinowy)</td>
<td>6,0-6,5 g</td>
</tr>
<tr>
<td>Kwasy omega-6 (kwas linolowy)*</td>
<td>1,8-2,2 g</td>
</tr>
<tr>
<td>Kwasy omega-3 (ALA)</td>
<td>0,8-1,1 g</td>
</tr>
<tr>
<td>Witamina E</td>
<td>1,7-2,5 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Witamina K</td>
<td>7-15 µg</td>
</tr>
<tr>
<td>Fitosterole roślinne</td>
<td>40-90 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Energia</td>
<td>ok. 90 kcal</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>*- Jednym z najczęściej powtarzanych mitów dotyczących żywienia jest przekonanie, że kwasy omega-6 działają prozapalnie. Aktualne dowody naukowe nie potwierdzają jednak, aby główny kwas omega-6 obecny w oleju rzepakowym, czyli kwas linolowy, zwiększał poziom markerów stanu zapalnego u ludzi [3].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Dzieci i niemowlęta &#8211; wsparcie prawidłowego rozwoju</h2>
<p>Podczas rozszerzania diety olej rzepakowy dostarcza niezbędnych kwasów tłuszczowych wspierających rozwój mózgu, wzroku i układu nerwowego. Zawarte w nim kwasy omega-3 i omega-6 uczestniczą również w prawidłowym wzroście i funkcjonowaniu układu odpornościowego [1,4]. Dlatego, zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii i Żywienia Dzieci, podczas rozszerzania diety zaleca się dodawanie niewielkich ilości olejów roślinnych do posiłków.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Młodzi ludzie &#8211; zdrowie na przyszłość</h2>
<p>Zdrowe nawyki żywieniowe budowane w młodym wieku mają znaczenie dla zdrowia w przyszłości. Warto o tym pamiętać szczególnie dziś, gdy nadwaga i otyłość stają się coraz częstszym problemem wśród dzieci, młodzieży i młodych dorosłych. Włączenie oleju rzepakowego do zbilansowanej diety w miejsce tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe może wspierać zdrowie metaboliczne, pomagać utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu oraz stanowić jeden z elementów profilaktyki insulinooporności i cukrzycy typu 2 [5-7].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Kobiety w ciąży i karmiące piersią</h2>
<p>Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 są ważne dla prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego dziecka. Dlatego olej rzepakowy może stanowić wartościowy element diety kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią [1,8]. Dodatkowo obecna w nim witamina E pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym [1].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Osoby w średnim wieku i aktywne fizycznie</h2>
<p>Po 40. roku życia wzrasta ryzyko zaburzeń lipidowych oraz chorób układu krążenia, dlatego szczególnie ważna staje się jakość spożywanych tłuszczów. Badania wskazują, że zastępowanie tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe olejem rzepakowym może przyczyniać się do obniżenia stężenia cholesterolu LDL („złego cholesterolu”) i poprawy profilu lipidowego krwi [4]. Dodatkowo obecne w oleju fitosterole pomagają ograniczać wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego [1].</p>
<p>Olej rzepakowy jest również dobrym wyborem dla osób aktywnych fizycznie. Dostarcza energii, wspiera prawidłową pracę układu krążenia, a witamina E pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym związanym z wysiłkiem [1].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Seniorzy &#8211; wsparcie pamięci, odporności i zdrowego starzenia</h2>
<p>Wraz z wiekiem rośnie znaczenie składników odżywczych wspierających pracę mózgu, odporność i zdrowie serca. Olej rzepakowy dostarcza kwasów omega-3, fitosteroli oraz naturalnych przeciwutleniaczy, które mogą wspierać organizmu w tym nieuniknionym procesie [1].</p>
<p>Coraz więcej badań wskazuje, że dieta bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe sprzyja utrzymaniu sprawności umysłowej i zdrowia układu krążenia [1,7]. Olej rzepakowy zawiera także witaminę K, która uczestniczy w utrzymaniu prawidłowego stanu kości [9].</p>
<p>Dodatkową zaletą oleju rzepakowego jest bardzo korzystny profil kwasów tłuszczowych oceniany za pomocą tzw. Wskaźników kardiologicznych tj. aterogenności (AI) i trombogenności (TI). W porównaniu z wieloma innymi tłuszczami spożywczymi olej rzepakowy charakteryzuje się jednymi z najniższych wartości tych wskaźników (AI ok. 0,05-0,08; TI ok. 0,15-0,20), co oznacza, że jego skład sprzyja utrzymaniu zdrowia serca i naczyń krwionośnych [10,11]. Dla konsumenta oznacza to, że regularne stosowanie oleju rzepakowego zamiast tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe może wspierać zdrowie serca i naczyń krwionośnych w dłuższej perspektywie.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Podsumowanie</h2>
<p>Olej rzepakowy to wartościowy element codziennej diety. Dostarcza korzystnych kwasów tłuszczowych, witamin E i K oraz fitosteroli, wspierając prawidłowy rozwój dzieci, zdrowie kobiet w ciąży, kondycję serca osób dorosłych oraz zdrowe starzenie. Dzięki temu pozostaje jednym z najcenniejszych olejów roślinnych w żywieniu człowieka.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Barbara Stawicka</strong><br />
<em>Technolog Żywności</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Literatura</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>
        <a href="https://www.mdpi.com/2072-6643/15/4/999" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Shen J., Liu Y., Wang X. i wsp. A Comprehensive Review of Health-Benefiting Components in Rapeseed Oil. Nutrients. 2023;15(4):999.</a>
    </li>
<li>
        Kunachowicz H., Przygoda B., Nadolna I., Iwanow K. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. PZWL, Warszawa.
    </li>
<li>
        <a href="https://www.plefa.com/article/S0952-3278(18)30074-7/abstract" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Innes J.K., Calder P.C. Omega-6 Fatty Acids and Inflammation. Prostaglandins, Leukotrienes and Essential Fatty Acids. 2018;132:41-48.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://ptghizd.pl/cm/uploads/2021/04/smp_01_2021_zasady_zywienia_zdrowych_niemowlat.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Szajewska H., Socha P. i wsp. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0939475320302349" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Ghobadi S. i wsp. The Effects of Canola Oil on Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Journal of the American College of Nutrition. 2019.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/mnfr.202000419?msockid=370b52982ebd66ce2a1843652f8e6770" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Kruse M. i wsp. Dietary Rapeseed Oil Supplementation Improves Metabolic Parameters in Obese Men. Molecular Nutrition &amp; Food Research. 2020.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2010.1461" target="_blank" rel="noopener noreferrer">EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens. Dietary Reference Values for Fats. EFSA Journal.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://discovery.dundee.ac.uk/en/publications/the-roles-of-long-chain-polyunsaturated-fatty-acids-in-pregnancy-/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Koletzko B. i wsp. Long-Chain Polyunsaturated Fatty Acids in Pregnancy and Lactation: Current Recommendations. Annals of Nutrition and Metabolism.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/consultation/170113.pdf?ref=kalorien20" target="_blank" rel="noopener noreferrer">EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Dietary Reference Values for Vitamin K. EFSA Journal.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9502718/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Khalili Tilami S., Kouřimská L. Assessment of the Nutritional Quality of Plant Lipids Using Atherogenicity and Thrombogenicity Indices. Nutrients. 2022;14(18):3795.</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590157522001390#f0015" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Wang X., Li J., Wang Y., Liu Y., Zhang H., Chen Y. Comprehensive Evaluation of Chemical Composition and Health-Promoting Effects with Chemometrics Analysis of Plant Derived Edible Oils. Current Research in Food Science. 2022;5:1899-1912.</a>
    </li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-diecie-kazdym-etapie-zycia-dlaczego-warto-niego-siegac/">Olej rzepakowy w diecie na każdym etapie życia. Dlaczego warto po niego sięgać?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-diecie-kazdym-etapie-zycia-dlaczego-warto-niego-siegac/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Czy rafinowany olej rzepakowy jest bezpieczny i spełnia wymogi prawne w zakresie pestycydów?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinowany-olej-rzepakowy-bezpieczny-spelnia-wymogi-prawne-zakresie-pestycydow/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinowany-olej-rzepakowy-bezpieczny-spelnia-wymogi-prawne-zakresie-pestycydow/#respond</comments>
		<pubDate>Thu, 05 Nov 2026 09:06:43 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Ekspert radzi]]></category>
		<category><![CDATA[badania oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[bezpieczeństwo oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[bezpieczeństwo żywności]]></category>
		<category><![CDATA[glifosat w oleju rzepakowym]]></category>
		<category><![CDATA[jakość oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[kontrola jakości oleju]]></category>
		<category><![CDATA[normy pestycydów w UE]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a zdrowie]]></category>
		<category><![CDATA[pestycydy w oleju rzepakowym]]></category>
		<category><![CDATA[pozostałości pestycydów]]></category>
		<category><![CDATA[produkcja oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[rafinacja oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[rafinowany olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[środki ochrony roślin]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8333</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Olej rzepakowy jest najczęściej kupowanym olejem roślinnym w Polsce. W ostatnich latach część konsumentów wyraża obawy dotyczące możliwej obecności pestycydów w żywności, w tym w olejach roślinnych. Warto jednak podkreślić, że rafinowany olej rzepakowy&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinowany-olej-rzepakowy-bezpieczny-spelnia-wymogi-prawne-zakresie-pestycydow/">Czy rafinowany olej rzepakowy jest bezpieczny i spełnia wymogi prawne w zakresie pestycydów?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Olej rzepakowy jest najczęściej kupowanym olejem roślinnym w Polsce. W ostatnich latach część konsumentów wyraża obawy dotyczące możliwej obecności pestycydów w żywności, w tym w olejach roślinnych. Warto jednak podkreślić, że rafinowany olej rzepakowy dostępny na rynku Unii Europejskiej należy do najlepiej kontrolowanych produktów spożywczych, a proces jego produkcji skutecznie usuwa większość potencjalnych pozostałości środków ochrony roślin [1-2].</p>
<p>Rzepak, podobnie jak inne rośliny uprawne, może być chroniony przed chorobami, szkodnikami i chwastami przy użyciu dopuszczonych środków ochrony. Ich stosowanie w UE podlega ścisłej kontroli, a dla każdej substancji aktywnej ustalane są najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości tzw. NDP (ang. MRL- Maximum Residue Levels) dla wszystkich surowców rolnych. Regulacje te mają na celu ochronę zdrowia konsumentów i zapewnienie, że żywność pozostająca w obrocie jest bezpieczna [3-4].</p>
<p>Podstawowym aktem prawnym określającym dopuszczalne poziomy pestycydów w żywności i paszach na terenie Unii Europejskiej jest <strong>Rozporządzenie (WE) nr 396/2005</strong>. Każdy produkt spożywczy obecny na rynku UE musi spełniać te wymagania, niezależnie od tego, czy został wyprodukowany w UE czy importowany. Dotyczy to również żywności ekologicznej, która podlega dokładnie tym samym limitom prawnym co żywność nieekologiczna. Niemniej jednak w produkcji ekologicznej stosowanie większości syntetycznych środków ochrony roślin jest zabronione [3,5-6].</p>
<p>Kluczowe znaczenie ma fakt, że konsument najczęściej kupuje olej do uniwersalnych zastosowań, czyli olej rafinowany. Rafinacja jest procesem technologicznym obejmującym etapy, które mają na celu oczyszczenie tj. usunięcie substancji niepożądanych, wpływających na smak, zapach, trwałość, użytkowanie i bezpieczeństwo produktu [2,7].</p>
<p>Według europejskiej organizacji branżowej FEDIOL oraz Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) procesy technologiczne wykorzystywane w produkcji żywności mogą znacząco obniżać lub usuwać pozostałości środków ochrony roślin. EFSA prowadzi europejską bazę danych tzw. współczynników przetwarzania (ang.- processing factors), które pomagają oceniać wpływ procesu produkcji na zawartość tych substancji [2,8].</p>
<p>Coroczne raporty EFSA obejmujące ponad 100 tysięcy próbek żywności pokazują, że zdecydowana większość produktów spożywczych spełnia europejskie normy bezpieczeństwa dotyczące pozostałości pestycydów, a ryzyko dla zdrowia konsumentów oceniane jest jako niskie [9-10].</p>
<p>Badania naukowe potwierdzają, że oleje roślinne wykazują zgodność z wymaganiami obowiązujących przepisów UE, a prezentowane wyniki często plasują się poniżej granic oznaczalności nowoczesnych metod analitycznych [11]. Rafinowany olej rzepakowy jest produktem bezpiecznym i podlega bardzo ścisłej kontroli jakości. Jego bezpieczeństwo nie opiera się wyłącznie na samej rafinacji. Obejmuje ono cały cykl aktywności na poziomie Unii, krajowym oraz odpowiedzialności producentów:</p>
<ul>
<li>ocenę i dopuszczanie substancji aktywnych przez UE,</li>
<li>ustalanie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (MRL),</li>
<li>obowiązkowe kontrole urzędowe prowadzone przez państwa członkowskie,</li>
<li>coroczną ocenę wyników przez EFSA,</li>
<li>monitorowanie surowców i produktów krajowych i importowanych (także przez samych producentów żywności).</li>
</ul>
<p>System ten należy do najbardziej rygorystycznych na świecie i obejmuje zarówno żywność produkowaną w Europie, jak i importowaną spoza UE [4-5,9]. Zgodne wyniki dla oleju rzepakowego potwierdzają również dane urzędowego monitoringu prowadzonego przez polskie organy kontrolne, przede wszystkim przez Główny Inspektorat Sanitarny (GIS), w ramach krajowych i unijnych programów nadzoru nad pozostałościami pestycydów [13].</p>
<p>Badania prowadzone w Polsce przez Instytut Ochrony Roślin &#8211; PIB wskazują, że nawet w przypadkach wykrycia pozostałości pestycydów w surowcach rolnych poziomy narażenia konsumentów pozostają na ogół znacznie poniżej progów uznawanych za niebezpieczne dla zdrowia. Autorzy pięcioletniego przeglądu danych monitoringowych z lat 2017-2021 stwierdzili, że ogólne ryzyko zdrowotne dla konsumentów wynikające z pozostałości pestycydów w szeroko pojętej żywności w Polsce jest bardzo niskie [13]. Co więcej najnowsze badania z 2026 roku potwierdzają również, że w rafinowanych olejach rzepakowych z polskiego rynku nie ma glifosatu, jednego z najbardziej rozpoznawalnych herbicydów, należącego do środków ochrony roślin [14-15].</p>
<p>Każda partia rzepaku przeznaczonego do produkcji oleju jest poddawana szczegółowym badaniom pod kątem pozostałości środków ochrony roślin, GMO oraz innych zanieczyszczeń limitowanych prawem. Partie niespełniające rygorystycznych wymagań jakościowych i bezpieczeństwa nie są dopuszczane do zakupu ani dalszego przetwarzania. Dodatkowo wewnętrzne laboratoria kontrolują jakość surowca i produktu na każdym etapie produkcji, od przyjęcia nasion aż po gotowy olej.</p>
<p>Wysokie standardy potwierdzają także zapisy ogólnych warunków zakupu rzepaku stosowanych przez krajowych przetwórców. Przewidują one surowe kary umowne za dostarczenie surowca zawierającego niedozwolone zanieczyszczenia lub przekroczenia obowiązujących limitów. Przykładowo, zgodnie z warunkami zakupu stosowanymi przez Bunge, wykrycie GMO, pestycydów lub innych zanieczyszczeń limitowanych prawem może skutkować karą w wysokości 100% wartości dostarczonej partii surowca oraz dodatkowymi kosztami związanymi z oczyszczeniem instalacji i utylizacją produktów. Tak restrykcyjne wymagania stanowią dodatkową gwarancję bezpieczeństwa i jakości oleju trafiającego do konsumentów [16-17].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Jaki jest praktyczny wniosek dla konsumenta?</h2>
<p>W przypadku rafinowanego oleju rzepakowego konsument korzysta z kilku niezależnych barier bezpieczeństwa w odniesieniu do pestycydów:</p>
<ul>
<li>Ścisłej regulacji stosowania pestycydów w uprawie rzepaku.</li>
<li>Obowiązkowych limitów pozostałości (MRL) obowiązujących w całej UE.</li>
<li>Krajowego monitoringu prowadzonego przez polskie służby urzędowe.</li>
<li>Kontroli jakości prowadzonych przez przemysł olejarski.</li>
<li>Procesu rafinacji, który skutecznie usuwa większość pozostałości i zanieczyszczeń</li>
</ul>
<p>Olej rzepakowy jest produktem bezpiecznym, rekomendowanym w codziennej diecie przez instytucje takie jak Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH czy Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej [18].</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Barbara Stawicka</strong><br />
<em>Technolog Żywności</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Bibliografia</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>
        <a href="https://www.efsa.europa.eu/en/topics/pesticide-residues-food" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Pesticide residues in food | EFSA</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.fediol.eu/data/FEDIOL%20Code%20of%20Practice%20on%20Oil%20Refining%20-%20revision%209%20March%202020.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">FEDIOL Code of Practice on Oil Refining &#8211; revision 9 March 2020.pdf</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32005R0396" target="_blank" rel="noopener noreferrer">eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32005R0396</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/maximum-residue-levels_en" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Maximum Residue Levels &#8211; Food Safety &#8211; European Commission</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/pesticide-residues-in-food-and-animal-feed.html" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Pesticide residues in food and animal feed | EUR-Lex</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2018/848/oj/eng" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Regulation &#8211; 2018/848 &#8211; EN &#8211; EUR-Lex</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.academia.edu/130492928/Investigating_the_process_of_refining_rapeseed_oil" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Investigating the process of refining rapeseed oil (PDF)</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/sp.efsa.2025.EN-9477" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Third update of the EU database of processing factors for pesticide residues</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://multimedia.efsa.europa.eu/pesticides-report-2024/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">The 2024 European Union report on pesticide residues in food</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.efsa.europa.eu/en/news/pesticide-residues-food-latest-data-released" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Pesticide residues in food: latest data released | EFSA</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5380642/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">A preliminary study of PCBs, PAHs, pesticides and trace metals contamination in cold-pressed rapeseed oils from conventional and ecological cultivations &#8211; PMC</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://zenodo.org/records/11043917" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Polish results from the monitoring of pesticide residues in food | Zenodo</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.plantprotection.pl/pdf-156073-84201?filename=Human%20health%20risk.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Human health risk assessment of pesticide residues in fruit, vegetable and cereal samples from Poland &#8211; a 5-year survey</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.portalspozywczy.pl/zboza/artykuly/wyniki-badan-potwierdzaja-nie-ma-glifosatu-w-oleju-rzepakowym-dostepnym-na-polkach-sklepowych-w-polsce,292990.html" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Wyniki badań potwierdzają, nie ma glifosatu w oleju rzepakowym dostępnym na półkach sklepowych w Polsce</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://foodfakty.pl/nie-ma-glifosatu-w-oleju-rzepakowym-sprawdzono-oleje-dostepne-w-sklepach-w-polsce" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Nie ma glifosatu w oleju rzepakowym! Sprawdzono oleje dostępne w sklepach w Polsce &#8211; Przegląd Rynku Spożywczego</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://delivery.bunge.com/-/media/files/poland/terms/owz/oglne-warunki-zakupu-rzepaku01082025.ashx" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://delivery.bunge.com/-/media/files/poland/terms/owz/oglne-warunki-zakupu-rzepaku01082025.ashx</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://komagra.pl/wp-content/uploads/2026/09/Ogolne-warunki-zakupu-rzepaku-01_07_2026.pdf" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://komagra.pl/wp-content/uploads/2026/09/Ogolne-warunki-zakupu-rzepaku-01_07_2026.pdf</a>
    </li>
<li>
        <a href="https://www.pzh.gov.pl/olej-rzepakowy-zbior-artykulow-eksperckich/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Olej rzepakowy &#8211; zbiór artykułów eksperckich &#8211; NIZP PZH &#8211; PIB</a>
    </li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinowany-olej-rzepakowy-bezpieczny-spelnia-wymogi-prawne-zakresie-pestycydow/">Czy rafinowany olej rzepakowy jest bezpieczny i spełnia wymogi prawne w zakresie pestycydów?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/rafinowany-olej-rzepakowy-bezpieczny-spelnia-wymogi-prawne-zakresie-pestycydow/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Dlaczego olej rzepakowy nazywamy „oliwą północy” i co wysoka zawartość kwasu oleinowego oznacza dla naszego metabolizmu?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/dlaczego-olej-rzepakowy-nazywamy-oliwa-polnocy-wysoka-zawartosc-kwasu-oleinowego-oznacza-dla-naszego-metabolizmu/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/dlaczego-olej-rzepakowy-nazywamy-oliwa-polnocy-wysoka-zawartosc-kwasu-oleinowego-oznacza-dla-naszego-metabolizmu/#respond</comments>
		<pubDate>Wed, 28 Oct 2026 11:57:42 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Ekspert radzi]]></category>
		<category><![CDATA[cholesterol LDL]]></category>
		<category><![CDATA[jednonienasycone kwasy tłuszczowe]]></category>
		<category><![CDATA[kwas alfa-linolenowy ALA]]></category>
		<category><![CDATA[kwas oleinowy]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-3]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a cholesterol]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a oliwa z oliwek]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a zdrowie serca]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy w zdrowej diecie]]></category>
		<category><![CDATA[oliwa północy]]></category>
		<category><![CDATA[profil lipidowy]]></category>
		<category><![CDATA[właściwości oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[właściwości oliwy z oliwek]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowe tłuszcze roślinne]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8310</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Choć oliwa z oliwek jest symbolem zdrowego żywienia, a olej rzepakowy bywa często niesłusznie pomijany w dyskusjach o zdrowej diecie, to oba tłuszcze mają bardzo podobny profil lipidowy. Łączy je przede wszystkim wysoka zawartość&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/dlaczego-olej-rzepakowy-nazywamy-oliwa-polnocy-wysoka-zawartosc-kwasu-oleinowego-oznacza-dla-naszego-metabolizmu/">Dlaczego olej rzepakowy nazywamy „oliwą północy” i co wysoka zawartość kwasu oleinowego oznacza dla naszego metabolizmu?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>Choć oliwa z oliwek jest symbolem zdrowego żywienia, a olej rzepakowy bywa często niesłusznie pomijany w dyskusjach o zdrowej diecie, to oba tłuszcze mają bardzo podobny profil lipidowy. Łączy je przede wszystkim wysoka zawartość kwasu oleinowego, jednonienasyconego kwasu tłuszczowego, którego spożycie wiąże się z korzystnym wpływem na układ sercowo-naczyniowy i metabolizm człowieka. Wyniki wielu badań wskazują, że olej rzepakowy może być niezwykle wartościowym odpowiednikiem oliwy z oliwek, a w niektórych aspektach żywieniowych wykazuje nawet pewne przewagi.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Oliwa dobra, rzepak zły? Skąd wziął się ten paradoks?</h2>
<p>W opiniach dietetyków niewiele produktów cieszy się równie wysokim uznaniem jak oliwa z oliwek. Jest nieodłącznym elementem diety śródziemnomorskiej, regularnie pojawia się w zaleceniach dietetycznych, a jej spożywanie kojarzone jest ze zdrowiem, długowiecznością i ochroną układu krążenia. Jednocześnie olej rzepakowy bywa oceniany krytycznie. W mediach społecznościowych można znaleźć opinie sugerujące, że jest produktem nadmiernie przetworzonym, pozbawionym wartości odżywczej lub wręcz niekorzystnym dla zdrowia. Twierdzenia te nie są poparte wynikami badań naukowych.</p>
<p>Pojawia się zatem pytanie: skoro wysoka zawartość kwasu oleinowego jest wskazywana jako jedna z zalet oliwy z oliwek, dlaczego podobna zawartość tego kwasu w oleju rzepakowym nie jest równie często podkreślana? Aby na nie odpowiedzieć, trzeba na chwilę odłożyć marketing i przyjrzeć się biochemii.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Dlaczego wszyscy mówią o kwasie oleinowym?</h2>
<p>Kwas oleinowy (C18:1 n-9) należy do jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (MUFA, monounsaturated fatty acids). Od wielu lat znajduje się w centrum zainteresowania naukowców zajmujących się żywieniem człowieka. Badania wskazują, że zastępowanie w diecie nasyconych kwasów tłuszczowych kwasem oleinowym korzystnie wpływa na profil lipidowy krwi, w szczególności przyczynia się do obniżenia poziomu cholesterolu LDL, co może zmniejszać ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Z tego powodu amerykańska Food and Drug Administration (FDA) dopuściła możliwość stosowania kwalifikowanych oświadczeń zdrowotnych dotyczących olejów bogatych w kwas oleinowy. Oświadczenia te wskazują, że spożywanie takich olejów zamiast tłuszczów bogatszych w nasycone kwasy tłuszczowe może zmniejszać ryzyko choroby niedokrwiennej serca, choć dostępne dowody naukowe nie są rozstrzygające. W świetle Rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 zarówno oliwa z oliwek, jak i olej rzepakowy spełniają kryteria pozwalające klasyfikować je jako produkty o wysokiej zawartości tłuszczów jednonienasyconych. Z kolei Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 wskazuje, że zastąpienie w diecie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi przyczynia się do utrzymania prawidłowego stężenia cholesterolu we krwi. Korzyść zdrowotna nie jest więc przypisana wyłącznie oliwie z oliwek, lecz odnosi się do odpowiedniego składu kwasów tłuszczowych produktu. A zarówno oliwa, jak i olej rzepakowy są jednymi z najbogatszych źródeł nienasyconych kwasów tłuszczowych.</p>
<p>Badania wskazują również na możliwy wpływ kwasu oleinowego na regulację masy ciała, gospodarkę energetyczną organizmu, procesy metaboliczne i zapalne. Nic więc dziwnego, że wśród dietetyków oraz osób zainteresowanych zdrowym żywieniem i długowiecznością kwas oleinowy jest postrzegany jako szczególnie wartościowy składnik diety. Należy jednak podkreślić, że nie jest on wyłączną domeną oliwy z oliwek.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Olej rzepakowy i oliwa dostarczają podobnych ilości kwasu oleinowego</h2>
<p>Typowa zawartość kwasu oleinowego w oliwie wynosi około 55-83% wszystkich kwasów tłuszczowych, a w oleju rzepakowym około 51-70% wszystkich kwasów tłuszczowych (Codex Standard for Named Vegetable Oils (CXS 210-1999). Oznacza to, że oba tłuszcze należą do grupy produktów bogatych w jednonienasycone kwasy tłuszczowe, zgodnie z klasyfikacją opisaną w Rozporządzeniu (WE) 1924/2006, dotyczącym oświadczeń żywieniowych. Dla organizmu są więc przede wszystkim źródłem tego samego rodzaju lipidów. To właśnie dlatego od wielu lat olej rzepakowy określany jest mianem „oliwy północy”. Nazwa ta nie wynika z podobnego smaku czy sposobu produkcji, lecz właśnie z podobieństwa profilu kwasów tłuszczowych i wpływu na organizm. Jest to szczególnie interesujące w kontekście popularnych opinii żywieniowych. Gdy konsument słyszy o korzyściach wynikających ze spożywania kwasu oleinowego, zwykle myśli o oliwie. Tymczasem równie dobrze powinien pomyśleć o oleju rzepakowym.</p>
<p>Wysoka zawartość kwasu oleinowego ma znaczenie nie tylko żywieniowe, ale również technologiczne. Jednonienasycone kwasy tłuszczowe są bardziej odporne na utlenianie niż kwasy wielonienasycone. Dzięki temu zarówno oliwa z oliwek, jak i olej rzepakowy cechują się stosunkowo dobrą stabilnością oksydacyjną w porównaniu z wieloma innymi olejami roślinnymi. Cecha ta ma znaczenie zarówno podczas przechowywania, jak i codziennego wykorzystania w kuchni.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Organizm rozpoznaje cząsteczkę, a nie jej pochodzenie</h2>
<p>Po spożyciu zarówno oliwy z oliwek, jak i oleju rzepakowego triacyloglicerole ulegają trawieniu, a uwolnione kwasy tłuszczowe są wchłaniane i transportowane do tkanek. Organizm nie rozpoznaje, czy dana cząsteczka kwasu oleinowego pochodziła z oliwki rosnącej w Hiszpanii, w Grecji, czy z nasion rzepaku uprawianych w Polsce. Rozpoznawana jest wyłącznie struktura chemiczna.</p>
<p>Jeżeli zatem dwie cząsteczki są identyczne, ich podstawowe losy metaboliczne również będą podobne. Kwas oleinowy może zostać wykorzystany jako źródło energii, wbudowany w błony komórkowe lub zmagazynowany w tkance tłuszczowej. Organizm nie nadaje mu „paszportu pochodzenia”. Niestety, wiele opinii konsumenckich opiera się bardziej na wizerunku produktu niż na jego rzeczywistym działaniu biologicznym.</p>
<p>Nie oznacza to jednak, że wszystkie oleje są identyczne. Różnią się one bowiem zawartością składników bioaktywnych należących do frakcji niezmydlającej, takich jak związki fenolowe, tokoferole, fitosterole czy skwalen, które mogą dodatkowo wpływać na właściwości zdrowotne poszczególnych tłuszczów.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Badania kliniczne nie potwierdzają niższej wartości oleju rzepakowego</h2>
<p>Gdyby negatywne opinie o oleju rzepakowym były uzasadnione, powinny znajdować odzwierciedlenie w badaniach klinicznych. Tak się jednak nie dzieje. W opublikowanej niedawno metaanalizie badań interwencyjnych porównano bezpośrednio wpływ oleju rzepakowego i oliwy z oliwek na profil lipidowy dorosłych osób. Autorzy przeanalizowali wyniki trzynastu kontrolowanych badań klinicznych. Wnioski okazały się zaskakujące dla zwolenników prostego podziału na „dobrą oliwę” i „gorszy rzepak”. W analizowanych badaniach spożywanie oleju rzepakowego wiązało się z porównywalnymi lub nawet korzystniejszymi zmianami profilu lipidowego krwi (obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL oraz wskaźnika LDL/HDL) w porównaniu z oliwą z oliwek. Nie oznacza to oczywiście, że oliwa jest produktem mniej wartościowym. Oznacza natomiast, że argument o rzekomo niższej wartości zdrowotnej oleju rzepakowego nie znajduje potwierdzenia w aktualnej literaturze naukowej.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Olej rzepakowy ma istotną cechę, o której mówi się zdecydowanie za rzadko</h2>
<p>Dyskusja o oliwie i rzepaku koncentruje się najczęściej na kwasie oleinowym. Tymczasem istnieje jeszcze jeden ważny element, który zasługuje na uwagę. Jest nim kwas α-linolenowy (ALA), należący do rodziny kwasów omega-3, których tak bardzo brakuje w naszej diecie. Tych kwasów nasz organizm nie potrafi sam syntetyzować, dlatego muszą być dostarczane z zewnątrz. Typowa zawartość ALA w oliwie wynosi od 0 do 1,5%, natomiast w oleju rzepakowym około 5-13% (Codex Standard for Named Vegetable Oils (CXS 210-1999). Oznacza to, że olej rzepakowy dostarcza wielokrotnie więcej roślinnych kwasów omega-3. Jest to szczególnie istotne, ponieważ większe spożycie ALA wiąże się z niższym ryzykiem śmiertelności ogólnej oraz chorób sercowo-naczyniowych. Dlatego produkty dostarczające znaczących ilości kwasu α-linolenowego, w tym olej rzepakowy, mogą być opatrzone odrębnym oświadczeniem zdrowotnym dotyczącym utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi (Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012).</p>
<p>Z perspektywy dietetycznej trudno więc uznać ten fakt za nieistotny i warto zwrócić uwagę na ten paradoks. Oliwa z oliwek jest powszechnie kojarzona ze zdrowiem serca, jednak w zakresie autoryzowanego przez UE oświadczenia zdrowotnego dotyczącego kwasu α-linolenowego (ALA) przewagę posiada olej rzepakowy. Dzięki znacznie wyższej zawartości ALA może on stanowić istotne źródło roślinnych kwasów omega-3 i spełnia warunki stosowania oświadczenia „ALA przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi”. Właśnie ta cecha nadaje olejowi rzepakowemu własną tożsamość żywieniową. Można więc powiedzieć, że nie jest on „północną kopią” oliwy, lecz innym przykładem wartościowego tłuszczu roślinnego, którego profil uzupełnia cechy charakterystyczne oliwy.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy „oliwa północy” jest tłuszczem lepiej dopasowanym do naszej diety?</h2>
<p>Oliwa z oliwek jest nieodłącznie związana z dietą śródziemnomorską. Jej ogromny sukces nie wynika wyłącznie z obecności kwasu oleinowego, ale również z faktu, że stanowi element całego modelu żywienia obejmującego duże spożycie warzyw, owoców, roślin strączkowych, ryb oraz produktów pełnoziarnistych. W Europie Środkowej warunki klimatyczne są zupełnie inne. Przez wieki podstawę lokalnego rolnictwa stanowiły gatunki przystosowane do chłodniejszego klimatu, w tym rzepak. Jak wykazano współczesny olej rzepakowy dostarcza nie tylko dużych ilości kwasu oleinowego, lecz także istotnych ilości kwasu ALA (omega-3). W populacjach europejskich spożycie tych kwasów jest często niższe od zalecanego, dlatego produkty będące ich źródłem mogą mieć szczególne znaczenie żywieniowe.</p>
<p>Można więc powiedzieć, że podczas gdy oliwa doskonale wpisuje się w tradycje żywieniowe krajów śródziemnomorskich, olej rzepakowy bardzo dobrze odpowiada potrzebom współczesnej diety mieszkańców Europy Północnej i Środkowej Nie oznacza to konieczności wyboru między oliwą a olejem rzepakowym. Wręcz przeciwnie. Oba tłuszcze mogą znaleźć miejsce w zdrowej diecie. Warto jednak pamiętać, że lokalne produkty nie muszą być gorszymi odpowiednikami tych importowanych. Czasami stanowią równie wartościowe, a nawet lepiej dopasowane źródło składników odżywczych.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy oliwa ma jakieś inne atuty?</h2>
<p>Tak. Szczególnie wartościowa jest wysokiej jakości oliwa extra virgin (EVOO), która oprócz korzystnego profilu tłuszczowego zawiera znaczące ilości związków fenolowych, w tym pochodne hydroksytyrozolu, tyrozol oraz secoiridoidy. To właśnie te związki odpowiadają za charakterystyczny piekący i lekko gorzki smak dobrej oliwy oraz część jej właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych. Mówiąc inaczej, oliwa to nie tylko kwas oleinowy. Jednak równie prawdziwe jest stwierdzenie, że olej rzepakowy to nie jest „tani zamiennik oliwy”. Olej ten również zawiera szeroki kompleks składników bioaktywnych. Należą do nich tokoferole, fitosterole, związki fenolowe, karotenoidy, skwalen oraz inne składniki minorowe. Trzeba przy tym pamiętać, że zawartość składników bioaktywnych zależy nie tylko od rodzaju surowca, ale również od sposobu pozyskiwania i oczyszczania oleju. W olejach tłoczonych na zimno mogą być zachowywane naturalne składniki surowca, a ich obecność wpływa nie tylko na potencjalną wartość biologiczną oleju, lecz także na jego właściwości oksydacyjne i sensoryczne. Oba produkty mają więc swoje mocne strony i oba powinny być elementem zdrowej diety.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Skąd więc bierze się różnica w postrzeganiu obu olejów?</h2>
<p>Odpowiedź prawdopodobnie znajduje się poza laboratorium. Oliwa od tysięcy lat stanowi element kultury regionu Morza Śródziemnego. Towarzyszy jej bogata historia, tradycja kulinarna oraz ogromna liczba publikacji dotyczących diety śródziemnomorskiej.</p>
<p>Olej rzepakowy ma zupełnie inną historię. Przez dziesięciolecia był kojarzony głównie z przemysłem i nowoczesnym rolnictwem. Dodatkowo wielu konsumentów nadal pamięta dawne informacje dotyczące kwasu erukowego, choć współczesne odmiany rzepaku „00” zostały wyhodowane właśnie po to, aby problem ten wyeliminować.</p>
<p>W efekcie jeden produkt zbudował wizerunek bohatera, a drugi przez lata musiał walczyć z niekorzystnymi stereotypami.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Podsumowanie</h2>
<p>Popularne przekonanie, że oliwa z oliwek jest tłuszczem wyjątkowym, podczas gdy olej rzepakowy stanowi jedynie jej gorszy odpowiednik, nie znajduje potwierdzenia w aktualnej wiedzy naukowej. Jeżeli bowiem wychwalamy oliwę za wysoką zawartość kwasu oleinowego, musimy uczciwie przyznać, że olej rzepakowy również dostarcza go bardzo dużo. Co więcej, wyniki badań klinicznych pokazują, że oba tłuszcze mogą korzystnie wpływać na profil lipidowy, a olej rzepakowy dodatkowo stanowi cenne źródło niedoborowego w naszej diecie kwasu α-linolenowego z rodziny omega-3. Dlatego określenie <strong>„oliwa północy”</strong> nie jest chwytliwym sloganem, lecz trafnym podsumowaniem tego, czym naprawdę jest olej rzepakowy: lokalnym, dobrze przebadanym źródłem kwasu oleinowego, które zasługuje na ocenę opartą na faktach, a nie stereotypach.</p>
<p><strong>Mieszkańcy krajów śródziemnomorskich od wieków korzystają z potencjału oliwek. My mamy rzepak. Obydwie rośliny wykształciły tłuszcze bogate w kwas oleinowy, a współczesna nauka pokazuje, że nie musimy szukać zdrowych produktów tysiące kilometrów od domu. Czasami rosną one tuż za oknem.</strong></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>dr inż. Katarzyna Ratusz</strong> <em>&#8211; technolog żywności, adiunkt SGGW w Warszawie, specjalizująca się w chemii i technologii tłuszczów. Od ponad 35 lat prowadzi działalność dydaktyczną i naukową w obszarze technologii żywności, koncentrując badania na jakości i stabilności oksydacyjnej olejów i tłuszczów, zagospodarowaniu produktów ubocznych przemysłu olejarskiego oraz projektowaniu i reformulacji żywności. Jest autorką i współautorką licznych publikacji naukowych (h-index 20), promotorką ponad 200 prac dyplomowych oraz członkinią krajowych i międzynarodowych organizacji naukowych, m.in. PTTŻ, Euro Fed Lipid (EFL) i American Oil Chemists’ Society (AOCS). Uczestniczy w pracach Komitetu Technicznego nr 92 Polskiego Komitetu Normalizacyjnego oraz zespołów eksperckich i doradczych związanych z jakością żywności. Łączy działalność naukową z praktyką gospodarczą, realizując projekty badawczo-rozwojowe, ekspertyzy oraz szkolenia dla sektora spożywczego.</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Bibliografia</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>Chew, S. C. (2020). Cold-pressed rapeseed (canola) oil. W M. F. Ramadan (Ed.), Fruit Oils: Chemistry and Functionality (pp. 417-434). Springer. <a href="https://doi.org/10.1007/978-3-030-12473-1" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1007/978-3-030-12473-1</a></li>
<li>Codex Alimentarius Commission. (2023). Standard for Named Vegetable Oils (CXS 210-1999). FAO/WHO.</li>
<li>Covas, M. I. (2007). Olive oil and the cardiovascular system. Pharmacological Research, 55(3), 175-186. <a href="https://doi.org/10.1016/j.phrs.2007.01.010" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1016/j.phrs.2007.01.010</a></li>
<li>Estruch, R., Ros, E., Salas-Salvadó, J., Covas, M. I., Corella, D., Arós, F., Gómez-Gracia, E., Ruiz-Gutiérrez, V., Fiol, M., Lapetra, J., Lamuela-Raventós, R. M., Serra-Majem, L., Pintó, X., Basora, J., Muñoz, M. A., Sorlí, J. V., Martínez, J. A., &amp; Martínez-González, M. A. (2018). Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet supplemented with extra-virgin olive oil or nuts. New England Journal of Medicine, 378(25), e34. <a href="https://doi.org/10.1056/NEJMoa1800389" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1056/NEJMoa1800389</a></li>
<li>Food and Drug Administration (FDA). (2018). Qualified Health Claim: Oleic Acid and Risk of Coronary Heart Disease.</li>
<li>Gillingham, L. G., Harris-Janz, S., &amp; Jones, P. J. H. (2011). Dietary monounsaturated fatty acids are protective against metabolic syndrome and cardiovascular disease risk factors. Lipids, 46(3), 209-228. <a href="https://doi.org/10.1007/s11745-010-3524-y" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1007/s11745-010-3524-y</a></li>
<li>Gunstone, F. D. (Ed.). (2011). Vegetable Oils in Food Technology: Composition, Properties and Uses (2nd ed.). Wiley-Blackwell.</li>
<li>Jiménez-López, C., Carpena, M., Lourenço-Lopes, C., Gallardo-Gómez, M., Lorenzo, J. M., Barba, F. J., Prieto, M. A., &amp; Simal-Gandara, J. (2020). Bioactive compounds and quality of extra virgin olive oil. Foods, 9(8), 1014. <a href="https://doi.org/10.3390/foods9081014" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.3390/foods9081014</a></li>
<li>Lin, L., Allemekinders, H., Dansby, A., Campbell, L., Durance-Tod, S., Berger, A., &amp; Jones, P. J. H. (2013). Evidence of health benefits of canola oil. Nutrition Reviews, 71(6), 370-385. <a href="https://doi.org/10.1111/nure.12033" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1111/nure.12033</a></li>
<li>Naghshi, S., &amp; Sadeghi, O. (2021). Current evidence on dietary intakes of fatty acids and mortality. BMJ, 375, n2379. <a href="https://doi.org/10.1136/bmj.n2379" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1136/bmj.n2379</a></li>
<li>Pourrajab, B., Sharifi-Zahabi, E., Soltani, S., Shahinfar, H., &amp; Shidfar, F. (2023). Comparison of canola oil and olive oil consumption on the serum lipid profile in adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 63(33), 12270-12284. <a href="https://doi.org/10.1080/10408398.2022.2100314" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1080/10408398.2022.2100314</a></li>
<li>Schwingshackl, L., &amp; Hoffmann, G. (2014). Monounsaturated fatty acids, olive oil and health status: A systematic review and meta-analysis of cohort studies. Lipids in Health and Disease, 13, 154. <a href="https://doi.org/10.1186/1476-511X-13-154" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1186/1476-511X-13-154</a></li>
<li>Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.</li>
<li>Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności.</li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/dlaczego-olej-rzepakowy-nazywamy-oliwa-polnocy-wysoka-zawartosc-kwasu-oleinowego-oznacza-dla-naszego-metabolizmu/">Dlaczego olej rzepakowy nazywamy „oliwą północy” i co wysoka zawartość kwasu oleinowego oznacza dla naszego metabolizmu?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/dlaczego-olej-rzepakowy-nazywamy-oliwa-polnocy-wysoka-zawartosc-kwasu-oleinowego-oznacza-dla-naszego-metabolizmu/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Czy z punktu widzenia współczesnej kardiologii spożywanie oleju rzepakowego ma sens profilaktyczny?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/punktu-widzenia-wspolczesnej-kardiologii-spozywanie-oleju-rzepakowego-sens-profilaktyczny/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/punktu-widzenia-wspolczesnej-kardiologii-spozywanie-oleju-rzepakowego-sens-profilaktyczny/#respond</comments>
		<pubDate>Wed, 28 Oct 2026 11:49:39 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Ekspert radzi]]></category>
		<category><![CDATA[cholesterol LDL]]></category>
		<category><![CDATA[dieta dla serca]]></category>
		<category><![CDATA[dieta nordycka]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-6]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy tłuszczowe omega-3]]></category>
		<category><![CDATA[nienasycone kwasy tłuszczowe]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a cholesterol]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a zdrowie serca]]></category>
		<category><![CDATA[profil lipidowy]]></category>
		<category><![CDATA[profilaktyka chorób serca]]></category>
		<category><![CDATA[profilaktyka sercowo-naczyniowa]]></category>
		<category><![CDATA[tłuszcze nasycone]]></category>
		<category><![CDATA[właściwości zdrowotne oleju rzepakowego]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowe tłuszcze roślinne]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8300</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Czy olej rzepakowy może korzystnie wpływać na profil lipidowy? Olej rzepakowy może wspierać obniżenie stężenia cholesterolu LDL, szczególnie gdy zastępuje w diecie tłuszcze bogate w nasycone kwasy tłuszczowe. Znaczenie ma zatem zarówno jego skład,&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/punktu-widzenia-wspolczesnej-kardiologii-spozywanie-oleju-rzepakowego-sens-profilaktyczny/">Czy z punktu widzenia współczesnej kardiologii spożywanie oleju rzepakowego ma sens profilaktyczny?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy olej rzepakowy może korzystnie wpływać na profil lipidowy?</h2>
<p>Olej rzepakowy może wspierać obniżenie stężenia cholesterolu LDL, szczególnie gdy zastępuje w diecie tłuszcze bogate w nasycone kwasy tłuszczowe. Znaczenie ma zatem zarówno jego skład, jak i rodzaj tłuszczu, którego spożycie ograniczamy na jego rzecz.</p>
<p>Potwierdzają to wyniki przeglądu systematycznego i metaanalizy obejmującej 42 publikacje naukowe. W porównaniach z tłuszczami nasyconymi stosowanie oleju rzepakowego wiązało się ze stężeniem cholesterolu LDL niższym średnio o 0,49 mmol/l, czyli około 19 mg/dl. Wielkość efektu różniła się jednak między badaniami, dlatego wartości tej nie należy traktować jako przewidywanego wyniku u każdej osoby.</p>
<p>Korzystny wpływ na stężenie LDL potwierdzono również w metaanalizie 27 badań z udziałem 1359 uczestników, w której odnotowano także obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego.</p>
<p>Jak przełożyć te wyniki na codzienne wybory? Olej rzepakowy można wykorzystać jako zamiennik części tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe, na przykład masła używanego do przygotowywania potraw. Kluczowa jest zamiana tłuszczu, a nie samo dodawanie oleju do dotychczasowej diety. Taki nawyk poprawia jakość spożywanych tłuszczów i może wspierać kontrolę stężenia cholesterolu LDL jako element całościowego postępowania żywieniowego.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy zastępowanie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi może zmniejszać ryzyko sercowo-naczyniowe?</h2>
<p>Zastępowanie tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe źródłami kwasów nienasyconych jest jednym z zalecanych sposobów ograniczania ryzyka sercowo-naczyniowego. Olej rzepakowy, dzięki swojemu składowi, może być elementem takiej zmiany w codziennym żywieniu. Wydaje się to szczególnie istotne dla mieszkańców krajów basenu Morza Bałtyckiego, gdzie olej rzepakowy jest powszechnie dostępny i stanowi lokalne źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych, wpisujące się w zalecenia dotyczące profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.</p>
<p>Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego podkreślają, że znaczenie ma zarówno ograniczenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych, jak i wybór składników, które zajmą ich miejsce. Korzystnym rozwiązaniem jest zastępowanie ich kwasami nienasyconymi obecnymi m.in. w olejach roślinnych, orzechach i nasionach.</p>
<p>Ilustrują to wyniki analizy dwóch dużych badań kohortowych, przywołanej w wytycznych ESC. Oszacowano w niej, że zastąpienie nasyconych kwasów tłuszczowych dostarczających 5% całkowitej energii diety równoważną energetycznie ilością kwasów wielonienasyconych wiązało się z 25% niższym względnym ryzykiem choroby wieńcowej. W przypadku kwasów jednonienasyconych różnica wynosiła 15%. Analiza dotyczyła zatem zmiany składu diety przy zachowaniu tej samej podaży energii.</p>
<p>Danych dotyczących zdarzeń klinicznych dostarczają również badania randomizowane. W przeglądzie Cochrane z 2020 roku ograniczenie spożycia tłuszczów nasyconych w interwencjach trwających co najmniej dwa lata prowadziło do około 17% względnej redukcji ryzyka łącznie ocenianych zdarzeń sercowo-naczyniowych.</p>
<p>Z perspektywy codziennych wyborów żywieniowych zastępowanie masła lub smalcu olejem rzepakowym jest więc prostym sposobem realizacji zaleceń dotyczących jakości tłuszczu w diecie.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Jakie znaczenie dla zdrowia serca mają kwasy omega-3 i omega-6 zawarte w oleju rzepakowym?</h2>
<p>Olej rzepakowy dostarcza kwasu alfa-linolenowego (ALA), należącego do rodziny omega-3, oraz kwasu linolowego (LA), należącego do rodziny omega-6. Oba są niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi &#8211; organizm człowieka nie potrafi ich syntetyzować, dlatego muszą być dostarczane z pożywieniem.</p>
<p>Znaczenie ALA dla zdrowia układu krążenia analizowano między innymi w metaanalizie badań kohortowych opublikowanej w „BMJ” w 2021 roku. Większe spożycie tego kwasu wiązało się z niższym ryzykiem zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, w tym z powodu choroby wieńcowej. Wyniki te przemawiają za uwzględnianiem roślinnych źródeł omega-3 w diecie.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Jak codzienny wybór tłuszczu w kuchni może wspierać zdrowie serca i naczyń?</h2>
<p>Zastępowanie części źródeł nasyconych kwasów tłuszczowych olejem rzepakowym to prosta zmiana, która może sprzyjać obniżeniu stężenia cholesterolu LDL i wpisuje się w zalecenia profilaktyki sercowo-naczyniowej. Jej znaczenie wynika przede wszystkim z regularności &#8211; codzienne wybory żywieniowe kształtują sposób odżywiania przez kolejne lata.</p>
<p>W praktyce warto zacząć od posiłków przygotowywanych najczęściej: wykorzystać olej rzepakowy do duszenia warzyw, pieczenia czy przygotowania sosu do sałatki, zastępując nim tłuszcze bogate w nasycone kwasy tłuszczowe. Taki nawyk może stać się trwałym elementem diety opartej na warzywach, produktach pełnoziarnistych, nasionach roślin strączkowych, orzechach i rybach.</p>
<p>Odpowiedni sposób żywienia, aktywność fizyczna, niepalenie tytoniu oraz kontrola ciśnienia tętniczego i stężenia cholesterolu wzajemnie się uzupełniają. Zmiana tłuszczu używanego w kuchni jest jednym z konkretnych działań, od których można zacząć.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy dieta wspierająca zdrowie serca może opierać się na lokalnych produktach?</h2>
<p>Tak. Przykładem jest dieta nordycka, w której olej rzepakowy stanowi jedno z podstawowych źródeł tłuszczu. Ten model żywienia wykorzystuje produkty charakterystyczne dla Europy Północnej, a badania wskazują na jego korzystny wpływ na wybrane czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego.</p>
<p>Podstawę diety nordyckiej tworzą pełnoziarniste produkty z zbożowe, warzywa, owoce jagodowe, jabłka, gruszki, nasiona roślin strączkowych, orzechy i ryby. Olej rzepakowy dostarcza w niej nienasyconych kwasów tłuszczowych. Wiele z tych produktów jest dobrze znanych również w polskiej kuchni, co ułatwia wykorzystanie tego sposobu żywienia w codziennych posiłkach.</p>
<p>W przeglądzie systematycznym opublikowanym w 2022 roku, obejmującym między innymi sześć badań randomizowanych z udziałem 717 osób, stosowanie diety nordyckiej sprzyjało obniżeniu stężenia cholesterolu LDL oraz ciśnienia skurczowego w porównaniu z dietami kontrolnymi. Wielkość efektów różniła się między badaniami. Nowsza metaanaliza z 2025 roku również wykazała poprawę wybranych parametrów metabolicznych w badaniach interwencyjnych, a w badaniach obserwacyjnych &#8211; związek większego przestrzegania tego modelu żywienia z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.</p>
<p>Korzyści te dotyczą całego sposobu żywienia. Olej rzepakowy jest jego wartościowym składnikiem, współtworzącym dietę bogatą w produkty roślinne, błonnik i nienasycone kwasy tłuszczowe.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Prof. dr hab. n. med. Artur Mamcarz</h3>
<p><em>Kierownik III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wieloletni Prodziekan II WL WUM, członek pierwszej Rady Uczelni WUM. Współzałożyciel i były Przewodniczący Sekcji Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Sekcji Kardiologii Sportowej PTK, Sekcji Rehabilitacji Kardiologicznej i Fizjologii Wysiłku PTK oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia (Członek Zarządu Towarzystwa). Członek Rady Naukowej przy Polskiej Federacji Producentów Żywności, Prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Holistycznej.<br />
Autor licznych prac naukowych i monografii m.in. z zakresu kardiologii sportowej, farmakologii klinicznej, kardioseksuologii, medycyny stylu życia, OTYŁOŚCI.<br />
Ceniony i lubiany wykładowca akademicki, popularyzator wiedzy o medycynie i zdrowym stylu życia.<br />
Prywatnie amator dobrych smaków, muzyki, literatury i podróży.</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Dr n. med. i n. o zdr. Adrian Kwaśny</h3>
<p><em>Dietetyk, wykładowca akademicki. W swojej pracy łączy działalność naukową, dydaktyczną i kliniczną. Jego zainteresowania koncentrują się na żywieniu w chorobach sercowo-naczyniowych oraz wybranych aspektach żywienia klinicznego. Jest przewodniczącym elektem Sekcji Pielęgniarstwa Kardiologicznego i Pokrewnych Zawodów Medycznych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Bibliografia</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>
        Amiri M, Raeisi-Dehkordi H, Sarrafzadegan N, Forbes SC, Salehi-Abargouei A. The effects of Canola oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis with dose-response analysis of controlled clinical trials. <em>Nutr Metab Cardiovasc Dis.</em> 2020;30(12):2133–2145.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1016/j.numecd.2020.06.007" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1016/j.numecd.2020.06.007</a>.
    </li>
<li>
        Ghobadi S, Hassanzadeh-Rostami Z, Mohammadian F, Zare M, Faghih S. Effects of Canola Oil Consumption on Lipid Profile: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Clinical Trials. <em>J Am Coll Nutr.</em> 2019;38(2):185–196.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1080/07315724.2018.1475270" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1080/07315724.2018.1475270</a>.
    </li>
<li>
        Visseren FLJ i wsp. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. <em>Eur Heart J.</em> 2021;42(34):3227–3337.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1093/eurheartj/ehab484</a>.
    </li>
<li>
        Li Y i wsp. Saturated Fats Compared With Unsaturated Fats and Sources of Carbohydrates in Relation to Risk of Coronary Heart Disease: A Prospective Cohort Study. <em>J Am Coll Cardiol.</em> 2015;66(14):1538–1548.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1016/j.jacc.2015.07.055" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1016/j.jacc.2015.07.055</a>.
    </li>
<li>
        Hooper L, Martin N, Jimoh OF, Kirk C, Foster E, Abdelhamid AS. Reduction in saturated fat intake for cardiovascular disease. <em>Cochrane Database Syst Rev.</em> 2020;8:CD011737.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1002/14651858.CD011737.pub3" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1002/14651858.CD011737.pub3</a>.
    </li>
<li>
        National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. <em>Omega-3 Fatty Acids: Fact Sheet for Health Professionals.</em><br />
        <a href="https://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcids-HealthProfessional/?utm_source=chatgpt.com" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Źródło internetowe</a>.
    </li>
<li>
        Naghshi S, Aune D, Beyene J, Mobarak S, Asadi M, Sadeghi O. Dietary intake and biomarkers of alpha linolenic acid and risk of all cause, cardiovascular, and cancer mortality: systematic review and dose-response meta-analysis of cohort studies. <em>BMJ.</em> 2021;375:n2213.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1136/bmj.n2213" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1136/bmj.n2213</a>.
    </li>
<li>
        Visseren FLJ i wsp. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. <em>Eur Heart J.</em> 2021;42(34):3227–3337.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1093/eurheartj/ehab484</a>.
    </li>
<li>
        Amiri M, Raeisi-Dehkordi H, Sarrafzadegan N, Forbes SC, Salehi-Abargouei A. The effects of Canola oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis with dose-response analysis of controlled clinical trials. <em>Nutr Metab Cardiovasc Dis.</em> 2020;30(12):2133–2145.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1016/j.numecd.2020.06.007" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1016/j.numecd.2020.06.007</a>.
    </li>
<li>
        Massara P i wsp. Nordic dietary patterns and cardiometabolic outcomes: a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies and randomised controlled trials. <em>Diabetologia.</em> 2022;65(12):2011–2031.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1007/s00125-022-05760-z" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1007/s00125-022-05760-z</a>.
    </li>
<li>
        Bakhshimoghaddam F, Jafarirad S, Parsanahad M. Nordic diet and chronic disease: a GRADE-assessed systematic review and meta-analysis of prospective cohorts and randomized controlled trials. <em>Eur J Nutr.</em> 2025;64:298.<br />
        <a href="https://doi.org/10.1007/s00394-025-03820-9" target="_blank" rel="noopener noreferrer">doi:10.1007/s00394-025-03820-9</a>.
    </li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/punktu-widzenia-wspolczesnej-kardiologii-spozywanie-oleju-rzepakowego-sens-profilaktyczny/">Czy z punktu widzenia współczesnej kardiologii spożywanie oleju rzepakowego ma sens profilaktyczny?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/punktu-widzenia-wspolczesnej-kardiologii-spozywanie-oleju-rzepakowego-sens-profilaktyczny/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Ranking tłuszczów w diecie Keto: gdzie na podium znajduje się olej rzepakowy i jakie parametry o tym decydują?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/ranking-tluszczow-diecie-keto-podium-znajduje-sie-olej-rzepakowy-parametry-o-tym-decyduja/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/ranking-tluszczow-diecie-keto-podium-znajduje-sie-olej-rzepakowy-parametry-o-tym-decyduja/#respond</comments>
		<pubDate>Wed, 28 Oct 2026 08:42:56 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Ekspert radzi]]></category>
		<category><![CDATA[dieta ketogeniczna]]></category>
		<category><![CDATA[dieta low carb]]></category>
		<category><![CDATA[dieta niskowęglowodanowa]]></category>
		<category><![CDATA[ketoza]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-3]]></category>
		<category><![CDATA[nienasycone kwasy tłuszczowe]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a cholesterol]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a ketoza]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy na keto]]></category>
		<category><![CDATA[roślinna dieta ketogeniczna]]></category>
		<category><![CDATA[tłuszcze nasycone a nienasycone]]></category>
		<category><![CDATA[tłuszcze w diecie ketogenicznej]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowa dieta keto]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowe tłuszcze na keto]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8298</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Dieta ketogeniczna powinna opierać się na zróżnicowanych źródłach tłuszczu, zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Olej rzepakowy powinien stanowić jeden z tłuszczów spożywanych na co dzień ze względu na korzystny profil kwasów tłuszczowych oraz&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/ranking-tluszczow-diecie-keto-podium-znajduje-sie-olej-rzepakowy-parametry-o-tym-decyduja/">Ranking tłuszczów w diecie Keto: gdzie na podium znajduje się olej rzepakowy i jakie parametry o tym decydują?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Dieta ketogeniczna powinna opierać się na zróżnicowanych źródłach tłuszczu, zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Olej rzepakowy powinien stanowić jeden z tłuszczów spożywanych na co dzień ze względu na korzystny profil kwasów tłuszczowych oraz obecność innych związków bioaktywnych o naukowo potwierdzonym pozytywnym wpływie na zdrowie.</strong></p>
<p>Wybór tłuszczów w diecie ketogenicznej nie powinien opierać się wyłącznie na zawartości tłuszczu czy popularności danego produktu. O miejscu poszczególnych tłuszczów w „rankingu keto” decyduje kilka kluczowych parametrów: profil kwasów tłuszczowych, zawartość związków bioaktywnych, stabilność podczas obróbki termicznej, wpływ na zdrowie metaboliczne oraz uniwersalność kulinarna. Choć nie istnieje jeden idealny tłuszcz, który spełniałby wszystkie te kryteria jednocześnie, niektóre produkty wyróżniają się szczególnie korzystnym połączeniem tych cech. Do tej grupy należy olej rzepakowy, który dzięki swojej wszechstronności i wartości odżywczej może zajmować wysokie miejsce wśród rekomendowanych tłuszczów w diecie ketogenicznej.</p>
<p>Dieta ketogeniczna to sposób żywienia oparty na wysokim spożyciu tłuszczów i znacznym ograniczeniu podaży węglowodanów, którego celem jest indukcja stanu ketozy odżywczej. Ze względu na eliminacyjny charakter tej diety, odpowiedni dobór jej składników ma kluczowe znaczenie. Przyjmuje się, że każdy posiłek powinien zawierać zróżnicowane źródła tłuszczu, dostarczające różnych rodzajów kwasów tłuszczowych oraz związków bioaktywnych, takich jak kwasy omega-3, polifenole, witaminy czy fitosterole. Może to korzystnie wpływać na profil lipidowy, ograniczać stan zapalny oraz poprawiać ogólną jakość metaboliczną diety. Nie istnieje jeden idealny olej, który powinien być stosowany w diecie ketogenicznej. Każdy charakteryzuje się odmiennym składem kwasów tłuszczowych i związków bioaktywnych, dlatego opieranie diety wyłącznie na jednym źródle tłuszczu istotnie ograniczałoby jej wartość odżywczą.</p>
<p>Z punktu widzenia składu lipidów dieta ketogeniczna powinna zawierać zarówno źródła nasyconych, jak i nienasyconych kwasów tłuszczowych. Kwasy tłuszczowe nasycone wykazują większą stabilność termiczną, dzięki czemu są bardziej odpowiednie do obróbki cieplnej. Z kolei średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe są efektywniej wykorzystywane do syntezy ciał ketonowych, wspomagając utrzymanie stanu ketozy. Jednocześnie prawidłowo zbilansowana dieta ketogeniczna powinna dostarczać odpowiednich ilości jednonienasyconych (MUFA) i wielonienasyconych (PUFA) kwasów tłuszczowych, które pełnią liczne funkcje biologiczne i odgrywają istotną rolę w utrzymaniu zdrowia. W praktyce najwyżej oceniana dieta ketogeniczna nie opiera się na jednym rodzaju tłuszczu, lecz wykorzystuje komplementarne właściwości rożnych źródeł tłuszczu. Dlatego codzienny jadłospis powinien łączyć źródła nasyconych kwasów tłuszczowych, takie jak masło, masło klarowane, olej kokosowy czy pełnotłuste sery, ze źródłami kwasów nienasyconych, obejmującymi oleje roślinne, orzechy, awokado, jaja oraz tłuste ryby morskie. Takie podejście pozwala wykorzystać zalety każdego z tłuszczów i zwiększa wartość odżywczą całej diety.</p>
<p>Olej rzepakowy stanowi szczególnie wartościowy składnik diety ketogenicznej jako źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych. Rzepak (Brassica napus subsp. napus) jest jedną z najważniejszych roślin oleistych na świecie, należącą do rodziny Brassicaceae. Duże zainteresowanie olejem rzepakowym wynika zarówno z wysokiej wydajności uprawy w przeliczeniu na hektar, jak i z korzystnego profilu kwasów tłuszczowych, charakteryzującego się niską zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych. W jego składzie dominują MUFA i PUFA, wśród których przeważa kwas oleinowy (C18:1 cis-9). Olej rzepakowy jest również uznawany za cenne źródło kwasu α-linolenowego (C18:3), należącego do rodziny kwasów tłuszczowych omega-3 o udokumentowanym korzystnym wpływie na zdrowie człowieka. Zarówno kwas α-linolenowy, jak i kwas linolowy należą do niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych i muszą być dostarczane wraz z dietą, ponieważ organizm człowieka nie posiada enzymów umożliwiających ich syntezę. Ponadto olej rzepakowy zawiera liczne związki bioaktywne, w tym kanolol, tokoferole i karotenoidy.</p>
<p>Dodatkową zaletą oleju rzepakowego jest jego wszechstronność kulinarna, która również wpływa na jego wysoką pozycję wśród tłuszczów rekomendowanych w diecie ketogenicznej. Rafinowany olej rzepakowy charakteryzuje się wysoką temperaturą dymienia i dobrą stabilnością termiczną, dzięki czemu sprawdza się podczas smażenia oraz innych form obróbki cieplnej. Z kolei olej rzepakowy tłoczony na zimno zachowuje większą ilość naturalnych związków bioaktywnych i doskonale nadaje się do spożycia na surowo, jako składnik sałatek, surówek czy sosów. Jego łagodny, neutralny smak sprawia, że nie dominuje aromatu potraw i może być wykorzystywany w bardzo szerokim zakresie zastosowań kulinarnych.</p>
<p>Współczesna dieta zachodnia charakteryzuje się bardzo wysokim stosunkiem kwasów tłuszczowych omega-6 do omega-3 (15:1-16,7:1), podczas gdy dieta człowieka na wcześniejszych etapach ewolucji cechowała się proporcjami zbliżonymi do 1:1. Nadmierna podaż kwasów omega-6 może sprzyjać rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów oraz schorzeń o podłożu zapalnym, natomiast zwiększone spożycie kwasów omega-3 może wywierać działanie ochronne. W badaniach dotyczących wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych wykazano, że stosunek omega-6 do omega-3 wynoszący 4:1 wiązał się ze znacznym zmniejszeniem śmiertelności sercowo-naczyniowej, a w przypadku oleju rzepakowego jest on jeszcze niższy i wynosi 2:1. Dlatego olej rzepakowy może stanowić cenny element diety, wspomagający zwiększenie podaży kwasów tłuszczowych omega-3.</p>
<p>Jeżeli za kryterium oceny przyjąć profil kwasów tłuszczowych, olej rzepakowy należy uznać za jeden z najlepiej zbilansowanych tłuszczów roślinnych dostępnych na rynku. Łączy wysoką zawartość kwasu oleinowego z obecnością kwasu α-linolenowego (omega-3) przy jednocześnie niskiej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych. Dzięki temu może konkurować o czołowe miejsca wśród tłuszczów zalecanych osobom stosującym dietę ketogeniczną.</p>
<p>Olej rzepakowy zawiera szerokie spektrum związków bioaktywnych, które istotnie wpływają zarówno na jego stabilność oksydacyjną, jak i właściwości prozdrowotne. Do najważniejszych należą tokoferole, przede wszystkim γ- i α-tokoferol, których wysoka zawartość chroni olej przed utlenianiem oraz pogorszeniem jakości podczas obróbki cieplnej. Obecne są również fitosterole, fosfolipidy, glukozynolany, polifenole i inne związki antyoksydacyjne, które zwiększają odporność oleju na peroksydację lipidów, wydłużają jego trwałość oraz wzmacniają jego wartość funkcjonalną. Badania wskazują, że zachowanie tych związków, zwłaszcza dzięki stosowaniu łagodnych metod przetwarzania, ma kluczowe znaczenie zarówno dla jakości sensorycznej, jak i potencjału prozdrowotnego oleju rzepakowego.</p>
<p>Dieta ketogeniczna jest często stosowana jako strategia żywieniowa wspomagająca redukcję masy ciała. Metaanaliza obejmująca 15 badań klinicznych wykazała, że spożywanie oleju rzepakowego, w porównaniu z innymi olejami roślinnymi (m.in. oliwą z oliwek, olejem słonecznikowym i sezamowym), prowadziło do istotnego obniżenia stężenia cholesterolu LDL, apolipoproteiny B, wskaźnika ApoB/ApoA1 oraz stężenia insuliny u osób z nadwagą i otyłością. Chociaż nie odnotowano istotnych różnic w masie ciała ani składzie ciała, obserwowana poprawa parametrów lipidowych i metabolicznych sugeruje, że olej rzepakowy może wspierać profilaktykę miażdżycy oraz przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych u osób z nadwagą i otyłością.</p>
<p>Podsumowując, dieta ketogeniczna wymaga świadomego doboru źródeł tłuszczu, ponieważ to właśnie tłuszcze stanowią jej główny składnik energetyczny. Nie istnieje jeden produkt, który samodzielnie dostarczałby wszystkich pożądanych kwasów tłuszczowych i związków bioaktywnych, dlatego podstawą dobrze skomponowanego jadłospisu powinno być korzystanie z różnych źródeł tłuszczu. Masło, olej kokosowy, sery, tłuste ryby, orzechy, awokado i oleje roślinne dostarczają odmiennych składników odżywczych, które wzajemnie się uzupełniają. Wśród tłuszczów roślinnych olej rzepakowy zajmuje szczególnie wysoką pozycję dzięki korzystnemu profilowi kwasów tłuszczowych, obecności kwasów omega-3 oraz licznym związkom bioaktywnym o udokumentowanym działaniu prozdrowotnym. Dodatkowym atutem jest jego uniwersalność kulinarna: rafinowany olej rzepakowy może być wykorzystywany do smażenia, natomiast wersja tłoczona na zimno doskonale sprawdza się w sałatkach i innych potrawach podawanych bez obróbki termicznej. Jeżeli ranking tłuszczów w diecie ketogenicznej miałby uwzględniać jednocześnie wartość odżywczą, wpływ na zdrowie metaboliczne, zawartość związków bioaktywnych, stabilność użytkową i wszechstronność zastosowań, olej rzepakowy bez wątpienia znalazłby się na podium.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Dr Natalia Drabińska-Fois</strong></p>
<p><em>Natalia Drabińska-Fois jest adiunktem w Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Jej zainteresowania badawcze obejmują dietę ketogeniczną, interwencje żywieniowe, chemię żywności oraz metabolomikę, ze szczególnym uwzględnieniem analizy lotnych związków organicznych (volatilomika). Obecnie prowadzi badania dotyczące oceny fizjologicznych efektów diety ketogenicznej stosowanej w celu redukcji masy ciała u kobiet z nadwagą i otyłością (projekt KETO-MINOX). Autorka ponad 60 publikacji naukowych z zakresu żywienia i nauki o żywności.</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Spis literatury:</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>Drabińska, N.; Wiczkowski, W.; Piskuła, M.K. Recent advances in the application of a ketogenic diet for obesity management. Trends in Food Science &amp; Technology, 2021, 110: 28-38. <a href="https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.01.080" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.01.080</a>.</li>
<li>Zhang, Y.; Wu, Y.; Chen, S.; Yang, B.; Zhang, H.; Wang, X.; Granvogl, M.; Jin, Q. Flavor of Rapeseed Oil: An Overview of Odorants, Analytical Techniques, and Impact of Treatment. Compr Rev Food Sci Food Saf 2021, 20 (4), 3983–4018. <a href="https://doi.org/10.1111/1541-4337.12780" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1111/1541-4337.12780</a>.</li>
<li>Sala-Vila, A.; Fleming, J.; Kris-Etherton, P.; Ros, E. Impact of α-Linolenic Acid, the Vegetable ω-3 Fatty Acid, on Cardiovascular Disease and Cognition. Advances in Nutrition 2022, nmac016. <a href="https://doi.org/10.1093/advances/nmac016" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1093/advances/nmac016</a>.</li>
<li>Siger, A.; Michalak, M. The Long-Term Storage of Cold-Pressed Oil from Roasted Rapeseed: Effects on Antioxidant Activity and Levels of Canolol and Tocopherols. European Journal of Lipid Science and Technology 2016, 118 (7), 1030–1041. <a href="https://doi.org/10.1002/ejlt.201500183" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1002/ejlt.201500183</a>.</li>
<li>Simopoulos, A.P. The importance of the ratio of omega-6/omega-3 essential fatty acids. Biomed Pharmacother. 2002, 56(8), 365-79. <a href="https://doi.org/10.1016/s0753-3322(02)00253-6" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1016/s0753-3322(02)00253-6</a>.</li>
<li>Yang, J.M.; Long, Y.; Ye, H. et al. Effects of rapeseed oil on body composition and glucolipid metabolism in people with obesity and overweight: a systematic review and meta-analysis. Eur J Clin Nutr. 2024, 78, 6–18. <a href="https://doi.org/10.1038/s41430-023-01344-1" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1038/s41430-023-01344-1</a>.</li>
<li>Chu, C.C., Neo, Y.P., Teng, S.K. <em>et al.</em> Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications. Food Sci Biotechnol. 2026, 35, 1413–1431. <a href="https://doi.org/10.1007/s10068-025-02027-2" target="_blank" rel="noopener noreferrer">https://doi.org/10.1007/s10068-025-02027-2</a>.</li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Pomocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/ranking-tluszczow-diecie-keto-podium-znajduje-sie-olej-rzepakowy-parametry-o-tym-decyduja/">Ranking tłuszczów w diecie Keto: gdzie na podium znajduje się olej rzepakowy i jakie parametry o tym decydują?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/ranking-tluszczow-diecie-keto-podium-znajduje-sie-olej-rzepakowy-parametry-o-tym-decyduja/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Czy olej rzepakowy to faktyczny wróg, czy niedoceniony sojusznik w diecie Low Carb i Keto?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-faktyczny-wrog-niedoceniony-sojusznik-diecie-low-carb-keto/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-faktyczny-wrog-niedoceniony-sojusznik-diecie-low-carb-keto/#respond</comments>
		<pubDate>Wed, 28 Oct 2026 08:28:06 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Ekspert radzi]]></category>
		<category><![CDATA[dieta ketogeniczna]]></category>
		<category><![CDATA[dieta low carb]]></category>
		<category><![CDATA[dieta niskowęglowodanowa]]></category>
		<category><![CDATA[ketoza]]></category>
		<category><![CDATA[kwasy omega-3]]></category>
		<category><![CDATA[nienasycone kwasy tłuszczowe]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a cholesterol]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy a ketoza]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy na keto]]></category>
		<category><![CDATA[roślinna dieta ketogeniczna]]></category>
		<category><![CDATA[tłuszcze nasycone a nienasycone]]></category>
		<category><![CDATA[tłuszcze w diecie ketogenicznej]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowa dieta keto]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowe tłuszcze na keto]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8292</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Olej rzepakowy może być pełnoprawnym źródłem tłuszczu zarówno w diecie low carb, jak i ketogenicznej. O tym, czy organizm wchodzi w ketozę, decyduje przede wszystkim ograniczenie węglowodanów i wynikająca z niego zmiana metabolizmu, a&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-faktyczny-wrog-niedoceniony-sojusznik-diecie-low-carb-keto/">Czy olej rzepakowy to faktyczny wróg, czy niedoceniony sojusznik w diecie Low Carb i Keto?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Olej rzepakowy może być pełnoprawnym źródłem tłuszczu zarówno w diecie low carb, jak i ketogenicznej. O tym, czy organizm wchodzi w ketozę, decyduje przede wszystkim ograniczenie węglowodanów i wynikająca z niego zmiana metabolizmu, a nie to, czy tłuszcz pochodzi z masła, mięsa czy oleju roślinnego. Z punktu widzenia zdrowia ważne jest natomiast coś więcej niż sama ketoza: jakość produktów, którymi zastępujemy węglowodany.</strong></p>
<p>Dieta ketogeniczna przez lata dorobiła się bardzo konkretnego wizerunku. Masło, boczek, tłuste sery, śmietana, olej kokosowy. Olej roślinny? Dla części zwolenników keto brzmi niemal jak pomyłka. Tyle że fizjologia człowieka nie zna internetowego podziału na „tłuszcze keto” i „nie-keto”. Dieta low carb oznacza ograniczenie podaży węglowodanów, ale nie każda dieta niskowęglowodanowa prowadzi do ketozy. Dieta ketogeniczna idzie dalej – ilość węglowodanów jest na tyle mała, że organizm zwiększa utlenianie kwasów tłuszczowych i produkcję ciał ketonowych, między innymi β-hydroksymaślanu [1]. Przy małej dostępności węglowodanów zwiększa się β-oksydacja kwasów tłuszczowych, a w wątrobie część powstającego acetylo-CoA zostaje wykorzystana do produkcji ciał ketonowych. Ten mechanizm nie wymaga jednak dużej ilości tłuszczów nasyconych. Nienasycone kwasy tłuszczowe również mogą być wykorzystywane jako substrat energetyczny.</p>
<p>Pokazuje to chociażby niewielkie randomizowane badanie, w którym 20 zdrowych osób przez pięć dni stosowało dietę ketogeniczną dostarczającą 70% energii z tłuszczu. Jedna wersja była bogata w tłuszcze nasycone, druga w wielonienasycone. W obu przypadkach możliwe było osiągnięcie ketozy, a średni wzrost stężenia β-hydroksymaślanu wynosił 8,4 mg/dl w grupie otrzymującej więcej PUFA i 3,1 mg/dl w grupie bogatej w tłuszcze nasycone [2]. W grupie PUFA poprawiła się również wrażliwość insulinowa, podczas gdy w grupie bogatej w tłuszcze nasycone wzrosły cholesterol całkowity i LDL-C [2]. Nie zrobiłabym jednak z tego badania argumentu, że „PUFA są bardziej ketogeniczne”. Próba liczyła tylko 20 osób, a interwencja trwała pięć dni. To zdecydowanie za mało, aby wyciągać wnioski dotyczące długoterminowego wpływu takiej diety. Pokazuje ono natomiast coś znacznie bardziej użytecznego: ketoza nie wymaga diety opartej na maśle, smalcu czy oleju kokosowym.</p>
<p>Ketoza nie jest certyfikatem zdrowej diety. Stężenie ketonów mówi nam, że osiągnęliśmy określony stan metaboliczny. Nie mówi natomiast, czy dieta jest dobrze zbilansowana ani jaki będzie jej długoterminowy wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Metaanaliza opublikowana w 2026 roku, obejmująca 53 randomizowane badania diet ketogenicznych u dorosłych, pokazała dość charakterystyczny obraz. W porównaniu z dietami kontrolnymi keto obniżało triglicerydy średnio o 22,31 mg/dl i zwiększało HDL-C o 3,52 mg/dl. Jednocześnie LDL-C wzrastało średnio o 8,22 mg/dl, a cholesterol całkowity o 8,06 mg/dl [3]. Pewność dowodów była umiarkowana dla triglicerydów i HDL-C, ale niska dla LDL-C i cholesterolu całkowitego. Nie jest to więc dowód, że „keto szkodzi”. Pokazuje jednak, dlaczego w diecie, w której duża część energii pochodzi z tłuszczu, jego jakość ma znaczenie.</p>
<p>Jeszcze ciekawsze dane przyniosła ogromna analiza opublikowana w 2026 roku w „Journal of the American College of Cardiology”. Objęła 198 473 uczestników Nurses&#x27; Health Study, Nurses&#x27; Health Study II i Health Professionals Follow-Up Study, ponad 5,2 mln osobolat obserwacji i 20 033 przypadki choroby wieńcowej [4]. Autorzy nie pytali wyłącznie, kto jadł mniej węglowodanów. Oceniali również jakość produktów, które pojawiały się w ich miejsce. Najwyższy wynik „zdrowego” wzorca low carb wiązał się z o 15% niższym ryzykiem choroby wieńcowej – HR 0,85. „Niezdrowy” low carb wiązał się natomiast z wyższym ryzykiem – HR 1,14. Wzorzec oparty bardziej na produktach roślinnych wiązał się z niższym ryzykiem CHD – HR 0,94 – a wariant oparty bardziej na źródłach zwierzęcych z HR 1,07 [4]. To badanie obserwacyjne, więc nie możemy powiedzieć, że konkretna zamiana tłuszczu zapobiega zawałowi. Pokazuje jednak bardzo wyraźnie, że samo ograniczenie węglowodanów to za mało. Ważne jest również to, czym je zastępujemy.</p>
<p>Podobny kierunek pokazują badania interwencyjne. W 2026 roku Mazzola i wsp. przeanalizowali siedem randomizowanych badań obejmujących łącznie 976 osób i interwencje trwające od 4 do 52 tygodni. Dotyczyły one diet low carb i ketogenicznych z większym udziałem produktów roślinnych. W analizowanych badaniach obserwowano redukcję masy ciała rzędu około 5–7 kg oraz korzystne zmiany LDL-C i HbA1c [5]. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie wszystkie badania dotyczyły klasycznego keto, a część obejmowała po prostu bardziej roślinne diety low carb. Dobrym przykładem jest także Eco-Atkins. W randomizowanym badaniu osoby z nadwagą i hiperlipidemią stosowały niskowęglowodanową dietę wegańską albo wysokowęglowodanową dietę laktoowowegetariańską. Dieta low carb dostarczała około 26% energii z węglowodanów, 31% z białka i 43% z tłuszczu, którego ważnymi źródłami były orzechy i oleje roślinne. LDL-C i triglicerydy obniżyły się bardziej niż w grupie wysokowęglowodanowej, odpowiednio o około 0,49 mmol/l i 0,34 mmol/l więcej [6]. Badanie było niewielkie, a pełną sześciomiesięczną interwencję ukończyły tylko 23 osoby, ale dobrze pokazuje, że dieta niskowęglowodanowa nie musi oznaczać boczku, sera i masła.</p>
<p>Jeżeli ktoś decyduje się na low carb lub keto, rekomendowałabym więc model z możliwie dużym udziałem nieprzetworzonych produktów roślinnych – oczywiście w granicach założonej podaży węglowodanów. Nawet dieta ketogeniczna może zawierać sporo warzyw nieskrobiowych, orzechy, nasiona, siemię lniane, chia, awokado, tofu czy tempeh. W mniej restrykcyjnym low carb mamy dodatkowo większą przestrzeń na owoce jagodowe czy strączki. Nie chodzi o to, że „roślinne keto” jest magicznie zdrowsze. Chodzi o błonnik, witaminy, składniki mineralne, polifenole i inne związki bioaktywne oraz o to, że łatwiej wtedy zbudować dietę opartą na tłuszczach nienasyconych.</p>
<p>Ma to także znaczenie dla przewodu pokarmowego. W przeglądzie z 2026 roku obejmującym 36 badań i 42 interwencje ketogeniczne dolegliwości żołądkowo-jelitowe były najczęściej raportowaną kategorią działań niepożądanych, a zaparcia najczęściej zgłaszanym pojedynczym problemem [7]. Nie oznacza to, że 24% wszystkich osób stosujących keto ma zaparcia – zaparcia stanowiły 23,9% wszystkich zarejestrowanych działań niepożądanych. Z kolei metaanaliza 16 randomizowanych badań obejmujących 1251 osób z przewlekłym zaparciem wykazała, że suplementacja błonnika zwiększała częstość wypróżnień i poprawiała konsystencję stolca, szczególnie przy większych dawkach i dłuższym czasie stosowania [8]. Nie były to badania na keto, ale pokazują, dlaczego całkowite wypieranie produktów bogatych w błonnik z jadłospisu nie jest dobrym pomysłem.</p>
<p>Ten kierunek jest zgodny również z aktualnym stanowiskiem American College of Cardiology z 2026 roku. Eksperci podkreślają, że dla zdrowia sercowo-naczyniowego znaczenie ma nie tylko udział makroskładników, ale również źródło żywności, jej jakość i stopień przetworzenia. Zalecają zastępowanie tłuszczów nasyconych nienasyconymi oraz wskazują płynne oleje roślinne, orzechy i nasiona jako wartościowe źródła tłuszczu. W przypadku diet low carb u osób z cukrzycą zwracają również uwagę na roślinne źródła białka i tłuszcze nienasycone [11].</p>
<p>I właśnie tutaj pojawia się miejsce dla oleju rzepakowego. Nie potrzebuje specjalnego statusu „keto”. Jego zaletą w diecie wysokotłuszczowej jest przede wszystkim profil kwasów tłuszczowych. W oleju rzepakowym dominują jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Dostarcza on również kwasu linolowego z rodziny omega-6 i kwasu alfa-linolenowego z rodziny omega-3, przy niewielkiej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych [9]. Moim zdaniem to znacznie ważniejsza informacja niż internetowa dyskusja o „idealnej proporcji omega-6 do omega-3”. Nie potrzebujemy magicznej proporcji, żeby ocenić jakość tłuszczu. Znacznie solidniejsze dane dotyczą tego, co dzieje się wtedy, gdy źródła tłuszczów nasyconych zastępujemy źródłami tłuszczów nienasyconych.</p>
<p>W metaanalizie 42 kontrolowanych badań klinicznych olej canola, czyli olej otrzymywany z niskoerukowych odmian rzepaku, w porównaniu z innymi olejami obniżał cholesterol całkowity średnio o 0,27 mmol/l, LDL-C o 0,23 mmol/l i ApoB o 0,03 g/l [10]. Największe różnice obserwowano w porównaniu z tłuszczami nasyconymi. LDL-C było wtedy niższe średnio o 0,49 mmol/l, cholesterol całkowity o 0,59 mmol/l, a ApoB o 0,09 g/l [10]. To bardzo ważne w kontekście keto, ale wymaga uczciwego dopowiedzenia: badań tych nie prowadzono na diecie ketogenicznej. Nie możemy więc napisać, że „olej rzepakowy na keto obniża LDL o 0,49 mmol/l”. Możemy natomiast powiedzieć, że w kontrolowanych badaniach żywieniowych zastępowanie bardziej nasyconych źródeł tłuszczu olejem canola prowadziło do korzystniejszego profilu lipidowego.</p>
<p>I tutaj dochodzimy właściwie do sedna całego artykułu. Nie chodzi o to, żeby do diety ketogenicznej dolewać dodatkowe łyżki oleju. Tłuszcz jest wysokoenergetyczny, a jego ilość nadal ma znaczenie. Chodzi o zamianę. Jeżeli część masła, smalcu, oleju kokosowego czy innych źródeł dużej ilości nasyconych kwasów tłuszczowych zastąpimy olejem rzepakowym, nie zwiększamy podaży węglowodanów ani nie tworzymy metabolicznej przeszkody dla ketozy, a jednocześnie zmieniamy profil kwasów tłuszczowych całej diety.</p>
<p>Czy olej rzepakowy jest więc wrogiem keto? Nie. Ale nie nazwałabym go również „tłuszczem, który wprowadza w ketozę”. O tym decyduje cała dieta. Znacznie ciekawsze jest pytanie: jeżeli większość energii ma pochodzić z tłuszczu, to jakie źródła tego tłuszczu wybieramy? Ketoza jest stanem metabolicznym. Nie jest certyfikatem jakości diety. I właśnie dlatego w dobrze zaplanowanym low carb czy keto miejsce na olej rzepakowy zdecydowanie jest.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Hanna Stolińska <em>&#8211; doktor nauk o zdrowiu, dietetyk kliniczny.</strong> Przez siedem lat pracowała w Instytucie Żywności i Żywienia. Pomaga osobom z problemem nadwagi i otyłości, cierpiącym na choroby dietozależne oraz będącym na dietach alternatywnych (ze szczególnym uwzględnieniem diet roślinnych). Prowadzi również szkolenia dla dietetyków i lekarzy oraz wykłady dla rodziców i osób starszych. Współpracuje z Narodowym Programem Zdrowia i przy realizacji kampanii społecznych. Autorka artykułów naukowych i popularnonaukowych, autorka lub współautorka cenionych książek o odżywianiu, między innymi „Love Vegan”, „Jeść zdrowiej”, „Jelito drażliwe. Leczenie dietą”, „Insulinooporność. Leczenie dietą”, „Zdrowe stawy. Leczenie dietą”, „Jedz zielone”, ,,Zakłąmane jedzenie&#x27;&#x27;, ,,Dieta w leczeniu osteoporoza&#x27; ,,Endometrioza. Leczenie dietą”, ,,Dieta faceta. Męskie zdrowie od kuchni” oraz ,,Koktajle do zadań specjalnych’’, ,,Moc Zdrowych Nawyków’’, ,,Na Zdrowie’’, ,,Błonnik’’. Weganka, miłośniczka roślinnego gotowania. Instagram @drhannastolinska</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Piśmiennictwo</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>Biesiekierska M, Strigini M, Śliwińska A, Pirola L, Balcerczyk A. The Impact of Ketogenic Nutrition on Obesity and Metabolic Health: Mechanisms and Clinical Implications. Nutrition Reviews. 2025;83(10):1957–1972. DOI: <a href="https://doi.org/10.1093/nutrit/nuaf010" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1093/nutrit/nuaf010</a>.</li>
<li>Fuehrlein BS, Rutenberg MS, Silver JN, Warren MW, Theriaque DW, Duncan GE, Stacpoole PW, Brantly ML. Differential metabolic effects of saturated versus polyunsaturated fats in ketogenic diets. Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism. 2004;89(4):1641–1645. DOI: <a href="https://doi.org/10.1210/jc.2003-031796" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1210/jc.2003-031796</a>.</li>
<li>Zhao J, Wei C, Gong F, Pang Z, Zhao H. Ketogenic diet-induced changes in adult lipid metabolism: a comprehensive systematic review and meta-regression of randomized controlled trials. BMC Cardiovascular Disorders. 2026;26:520. DOI: <a href="https://doi.org/10.1186/s12872-026-05799-5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1186/s12872-026-05799-5</a>.</li>
<li>Wu Z, Liu B, Wang X, et al. Effect of Low-Carbohydrate and Low-Fat Diets on Metabolomic Indices and Coronary Heart Disease in U.S. Individuals. Journal of the American College of Cardiology. 2026;87(20):2764–2781. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.jacc.2025.12.038" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.jacc.2025.12.038</a>.</li>
<li>Mazzola G, Rondanelli M, Cabrini C, Perna S. Metabolic, adherence, and sustainability outcomes of plant-based low-carbohydrate and ketogenic diets: A systematic review of clinical evidence. Nutrition. 2026;148:113222. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.nut.2026.113222" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.nut.2026.113222</a>.</li>
<li>Jenkins DJA, Wong JMW, Kendall CWC, et al. Effect of a 6-month vegan low-carbohydrate (‘Eco-Atkins’) diet on cardiovascular risk factors and body weight in hyperlipidaemic adults: a randomised controlled trial. BMJ Open. 2014;4(2). DOI: <a href="https://doi.org/10.1136/bmjopen-2013-003505" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1136/bmjopen-2013-003505</a>.</li>
<li>Schopf C, Assmann M, Wolke N, Frenser M, Marquardt T, Fischer T. Adverse events and tolerability of ketogenic diets – a systematic literature analysis. BMC Nutrition. 2026;12:44. DOI: <a href="https://doi.org/10.1186/s40795-026-01277-5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1186/s40795-026-01277-5</a>. 8. van der Schoot A, Drysdale C, Whelan K, Dimidi E. The Effect of Fiber Supplementation on Chronic Constipation in Adults: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. American Journal of Clinical Nutrition. 2022;116(4):953–969. DOI: <a href="https://doi.org/10.1093/ajcn/nqac184" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1093/ajcn/nqac184</a>.</li>
<li>Chu CC, Neo YP, Teng SK, Chew SC. Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications. Food Science and Biotechnology. 2026;35(6):1413–1431. DOI: <a href="https://doi.org/10.1007/s10068-025-02027-2" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1007/s10068-025-02027-2</a>.</li>
<li>Amiri M, Raeisi-Dehkordi H, Sarrafzadegan N, Forbes SC, Salehi-Abargouei A. The effects of Canola oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis with dose-response analysis of controlled clinical trials. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. 2020;30(12):2133–2145. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.numecd.2020.06.007" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.numecd.2020.06.007</a>.</li>
<li>Hu FB, Beleslin B, Blaha MJ, Kris-Etherton PM, Seligman HK, Williams KA Sr. Food and Health: Nutrition for Prevention and Management of Cardiovascular Disease: 2026 ACC Scientific Statement: A Report of the American College of Cardiology. Journal of the American College of Cardiology. Published online September 30, 2026. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.jacc.2026.08.025" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.jacc.2026.08.025</a>.</li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-faktyczny-wrog-niedoceniony-sojusznik-diecie-low-carb-keto/">Czy olej rzepakowy to faktyczny wróg, czy niedoceniony sojusznik w diecie Low Carb i Keto?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/olej-rzepakowy-faktyczny-wrog-niedoceniony-sojusznik-diecie-low-carb-keto/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Airfryer – rewolucja w kuchni czy pułapka „beztłuszczowego” myślenia?</title>
		<link>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/airfryer-rewolucja-kuchni-pulapka-beztluszczowego-myslenia/</link>
		<comments>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/airfryer-rewolucja-kuchni-pulapka-beztluszczowego-myslenia/#respond</comments>
		<pubDate>Wed, 28 Oct 2026 08:22:06 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[wiktor]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Ekspert radzi]]></category>
		<category><![CDATA[airfryer]]></category>
		<category><![CDATA[airfryer a zdrowie]]></category>
		<category><![CDATA[akrylamid w airfryerze]]></category>
		<category><![CDATA[bezpieczeństwo airfryera]]></category>
		<category><![CDATA[czy airfryer jest zdrowy]]></category>
		<category><![CDATA[frytkownica beztłuszczowa]]></category>
		<category><![CDATA[nienasycone kwasy tłuszczowe]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy]]></category>
		<category><![CDATA[olej rzepakowy do airfryera]]></category>
		<category><![CDATA[przygotowywanie potraw w airfryerze]]></category>
		<category><![CDATA[smażenie beztłuszczowe]]></category>
		<category><![CDATA[smażenie gorącym powietrzem]]></category>
		<category><![CDATA[tłuszcze w diecie]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowe gotowanie]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowe tłuszcze roślinne]]></category>

		<guid isPermaLink="false">https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/?p=8286</guid>
		<description><![CDATA[<p>&#160; Airfryer może być bardzo dobrym urządzeniem kuchennym i w wielu przypadkach pozwala znacząco ograniczyć ilość tłuszczu w porównaniu ze smażeniem w głębokim oleju. Nie oznacza to jednak, że wszystko przygotowane w airfryerze automatycznie jest&#8230;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/airfryer-rewolucja-kuchni-pulapka-beztluszczowego-myslenia/">Airfryer – rewolucja w kuchni czy pułapka „beztłuszczowego” myślenia?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p><strong></p>
<p>Airfryer może być bardzo dobrym urządzeniem kuchennym i w wielu przypadkach pozwala znacząco ograniczyć ilość tłuszczu w porównaniu ze smażeniem w głębokim oleju. Nie oznacza to jednak, że wszystko przygotowane w airfryerze automatycznie jest zdrowsze ani że im mniej tłuszczu w naszej diecie, tym lepiej. Znaczenie mają przede wszystkim rodzaj produktu, temperatura, czas obróbki, stopień przypieczenia i cała kompozycja diety.</p>
<p></strong></p>
<p>Airfryer stał się jednym z symboli współczesnej „zdrowej kuchni”. Frytki bez smażenia, warzywa bez oleju, chrupiące produkty bez patelni. Marketingowo brzmi to znakomicie. Dietetycznie sprawa jest jednak znacznie bardziej złożona. Coraz częściej słyszę od pacjentów, że właściwie w ogóle nie używają dodatkowego tłuszczu. Nie dodają oleju nawet do sałatek i nie wykorzystują go podczas przygotowywania posiłków, ponieważ mają airfryer, który pozwala zrobić wszystko „bez tłuszczu”. I właśnie tutaj widzę problem. Ograniczenie nadmiaru tłuszczu, szczególnie przy częstym smażeniu w głębokim oleju, to jedno. Uznanie każdej łyżeczki oleju za zbędne kalorie albo coś z definicji niezdrowego – to zupełnie co innego. Airfryer sam w sobie nie jest ani „dobry”, ani „zły”. Jest urządzeniem do obróbki termicznej. I podobnie jak w przypadku piekarnika, grilla czy patelni efekt zależy przede wszystkim od tego, co, jak długo i w jakiej temperaturze przygotowujemy.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Co naprawdę robi airfryer?</h2>
<p>Wbrew nazwie airfryer nie jest klasyczną frytownicą. To urządzenie wykorzystujące intensywną cyrkulację gorącego powietrza. Grzałka elektryczna ogrzewa powietrze, a wentylator wymusza jego szybki przepływ wokół żywności. W urządzeniach domowych stosuje się zwykle temperatury około 140–200°C. Intensywne odparowywanie wody z powierzchni produktu sprzyja tworzeniu chrupiącej skórki oraz reakcjom odpowiedzialnym za brązowienie, smak i aromat [1]. Najważniejsza różnica w stosunku do smażenia głębokiego jest oczywista: żywność nie musi być zanurzona w dużej ilości gorącego oleju. I rzeczywiście ma to znaczenie. W badaniu opublikowanym w 2025 roku porównano smażenie ryb metodą tradycyjną i w gorącym powietrzu. Zawartość oleju w rybach przygotowanych w airfryerze była o 63,2–64,7% niższa niż po smażeniu głębokim [2]. To badanie dotyczyło konkretnego gatunku ryby i konkretnych warunków obróbki, więc nie można przenosić tej wartości na każdy produkt przygotowywany w każdym airfryerze. Dobrze pokazuje jednak potencjalną przewagę tej technologii: możliwość znacznego ograniczenia ilości tłuszczu absorbowanego podczas smażenia. Problem zaczyna się w momencie, kiedy hasło „mniej tłuszczu” zmienia się w „najlepiej bez tłuszczu”.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Mniej tłuszczu czy lepszy tłuszcz?</h2>
<p>Tłuszcz nie jest błędem w diecie. Nawet na diecie redukcyjnej. Nie jest wyłącznie dodatkiem zwiększającym kaloryczność posiłku. Dostarcza niezbędnych kwasów tłuszczowych i uczestniczy w przyswajaniu związków rozpuszczalnych w tłuszczach. Bardzo dobrze pokazują to badania dotyczące karotenoidów. W randomizowanym badaniu przeprowadzonym u 29 zdrowych osób uczestnicy spożywali identyczne sałatki z dodatkiem 3, 8 lub 20 g oleju rzepakowego, oleju sojowego albo masła. Przy wszystkich analizowanych źródłach tłuszczu 20 g zwiększało poposiłkowe wchłanianie większości badanych karotenoidów w porównaniu z 3 i 8 g. Rodzaj tłuszczu miał mniejsze znaczenie niż jego ilość [3]. Nie oznacza to oczywiście, że należy wlewać do sałatki 20 g oleju. Co więcej, w badaniu nie było grupy spożywającej sałatkę całkowicie bez dodatku tłuszczu. Pokazuje ono natomiast ważną zasadę fizjologii żywienia: ilość tłuszczu obecnego w posiłku ma znaczenie dla biodostępności karotenoidów z warzyw [3]. Airfryer może wręcz dawać nam większą kontrolę nie tylko nad ilością, ale również nad jakością tłuszczu w posiłku. Zamiast produktu, który wchłonął znaczną ilość tłuszczu podczas głębokiego smażenia, możemy wybrać chudszy produkt albo przygotować warzywa z niewielką ilością tłuszczu, a następnie świadomie zdecydować, jaki jego rodzaj znajdzie się w całym posiłku. I tutaj olej rzepakowy ma swoje miejsce. W jego profilu kwasów tłuszczowych dominują jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Dostarcza również kwasu linolowego z rodziny omega-6 i kwasu alfa-linolenowego z rodziny omega-3, przy stosunkowo niewielkiej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych. Olej rzepakowy zawiera także między innymi tokoferole i fitosterole, chociaż ich zawartość zależy od odmiany rzepaku i procesu technologicznego [6]. Jednak sam korzystny skład oleju to jeszcze za mało, żeby mówić o wpływie na zdrowie. Tutaj ważniejsze są badania z udziałem ludzi. W metaanalizie 42 badań kontrolowanych oceniano wpływ oleju z niskoerukowych odmian rzepaku, na czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u osób dorosłych. W porównaniu z innymi olejami jego spożycie wiązało się średnio z niższym stężeniem cholesterolu całkowitego o 0,27 mmol/l, LDL-C o 0,23 mmol/l i ApoB o 0,03 g/l [4]. Szczególnie wyraźne różnice obserwowano, kiedy olej rzepakowy porównywano ze źródłami tłuszczów nasyconych. W tej analizie LDL-C było niższe średnio o 0,49 mmol/l, cholesterol całkowity o 0,59 mmol/l, a ApoB o 0,09 g/l [4]. To właśnie ten element jest szczególnie istotny. Korzyść nie polega na tym, żeby do dotychczasowego jadłospisu po prostu dolać dodatkowe łyżki oleju. Olej jest produktem wysokoenergetycznym i jego ilość nadal ma znaczenie. Chodzi przede wszystkim o zamianę – ograniczenie źródeł bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe i części tłuszczu pochodzącego z głębokiego smażenia na źródła tłuszczów nienasyconych. Nowsza metaanaliza 15 randomizowanych badań potwierdziła część tych obserwacji w konkretnej grupie – u osób z nadwagą lub otyłością. W porównaniu z innymi olejami olej rzepakowy obniżał LDL-C średnio o 0,14 mmol/l oraz ApoB o 0,03 g/l [5]. Nie stwierdzono natomiast istotnych różnic w masie ciała ani składzie ciała, a glukoza na czczo była nieznacznie wyższa, średnio o 0,16 mmol/l [5]. Nie można więc powiedzieć, że „olej rzepakowy odchudza” albo że samo jego dodawanie automatycznie poprawia zdrowie. Dane przemawiają natomiast za tym, że odpowiednio stosowany, zwłaszcza kiedy zastępuje źródła tłuszczów nasyconych, może być wartościowym elementem diety. Dlatego chudsze jedzenie przygotowane w airfryerze i niewielka ilość oleju rzepakowego w dobrze skomponowanym posiłku wcale się ze sobą nie wykluczają.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy airfryer zawsze oznacza mniej akrylamidu?</h2>
<p>Nie. I właśnie ten temat najlepiej pokazuje, dlaczego ocena airfryera nie może sprowadzać się do prostego równania: „bez oleju = zdrowiej”. Akrylamid powstaje przede wszystkim podczas intensywnej obróbki termicznej produktów bogatych w węglowodany, między innymi ziemniaków, w reakcjach zachodzących z udziałem asparaginy i cukrów redukujących. Na jego powstawanie wpływają między innymi temperatura, czas, zawartość wody i właściwości produktu. Airfryer może stworzyć warunki sprzyjające jego powstawaniu. W badaniu Esposito i wsp. z 2025 roku porównano frytki przygotowywane trzema metodami. Bez zastosowania wcześniejszego traktowania L-asparaginazą najwyższą zawartość akrylamidu stwierdzono po air-fryingu – 963,83 µg/kg. Dla smażenia głębokiego wynosiła ona 898,59 µg/kg, a dla zastosowanego w badaniu microwave frying 785,31 µg/kg. Różnica między air-fryingiem a smażeniem głębokim nie była jednak istotna statystycznie [7]. To bardzo ważne rozróżnienie. Wyniku jednego eksperymentu nie wolno interpretować jako dowodu, że „airfryer produkuje więcej akrylamidu”. Pokazuje natomiast, że sama metoda nie gwarantuje jego obniżenia. Badania z 2025 roku pokazały również, że znaczenie ma przepływ powietrza wewnątrz urządzenia. Li i wsp. wykazali, że zawartość akrylamidu nie była równomierna w poszczególnych częściach frytek i wiązała się między innymi z prędkością przepływu powietrza, migracją wody oraz zmianami mikrostruktury produktu [8]. Jeszcze ciekawsze dane przyniosło badanie opublikowane online w 2026 roku, dotyczące dwóch domowych airfryerów o odmiennej konstrukcji. W przypadku batatów urządzenie ze statycznym koszem wytwarzało w niektórych punktach czasowych nawet około pięciokrotnie więcej akrylamidu niż urządzenie z koszem obrotowym. Wraz z wydłużaniem obróbki jego stężenie rosło. Autorzy zwrócili również uwagę, że sam kolor produktu nie był wystarczająco wiarygodnym wskaźnikiem zawartości akrylamidu [9]. Nie istnieje więc jedna wartość „akrylamidu z airfryera”. Znaczenie mają model urządzenia, sposób przepływu powietrza, temperatura, czas, wielkość produktu, zawartość wody i właściwości samego surowca. Dlatego nie powiedziałabym: „airfryer powoduje mniej akrylamidu”. Powiedziałabym raczej: samo użycie airfryera nie gwarantuje mniejszej ekspozycji na akrylamid. Nie ma też sensu niepotrzebnie wydłużać czasu obróbki czy zawsze ustawiać maksymalnej temperatury tylko po to, żeby uzyskać jeszcze bardziej chrupiący produkt.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>A co z mięsem?</h2>
<p>Podczas intensywnej obróbki termicznej mięsa mogą powstawać heterocykliczne aminy aromatyczne HCA/HAA. Ich ilość zależy między innymi od temperatury, czasu ogrzewania, składu produktu i intensywności obróbki. W badaniu Kwon i wsp. z 2025 roku oceniano powstawanie heterocyklicznych amin, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych i akrylamidu w kurczaku i wołowinie przygotowywanych w airfryerze. Wyższa temperatura oraz dodatkowe intensywne przypiekanie zwiększały zawartość HCA i akrylamidu, szczególnie w wołowinie [10]. W 2026 roku Lee i wsp. porównali różne metody przygotowywania pałek kurczaka. Air-frying w temperaturze 200°C prowadził w warunkach tego eksperymentu do największej zawartości badanych heterocyklicznych amin aromatycznych. Była ona również większa niż podczas pieczenia w piekarniku w tej samej temperaturze. Najmniejsze wartości uzyskano podczas pieczenia w 150°C [11]. Nie oznacza to, że piekarnik jest zawsze zdrowszy od airfryera. Pokazuje coś znacznie ważniejszego: sposób obróbki i temperatura mogą mieć większe znaczenie niż sama nazwa urządzenia. Autorzy tego samego badania uzyskali jeszcze jeden ciekawy wynik. Marynowanie kurczaka z dodatkiem 0,5% tymianku zmniejszało całkowitą zawartość HAA o 49–92%, zależnie od zastosowanej metody przygotowania [11].</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy airfryer „promieniuje”?</h2>
<p>To pytanie pojawia się coraz częściej i warto uporządkować pojęcia. Airfryer nie podgrzewa żywności za pomocą promieniowania jonizującego. Nie emituje promieniowania rentgenowskiego ani gamma i nie „napromieniowuje” jedzenia. Jego podstawowym mechanizmem działania jest grzałka elektryczna i wymuszona konwekcja, czyli bardzo intensywny przepływ ogrzanego powietrza wokół produktu [1]. Rozgrzane elementy urządzenia uczestniczą również w przekazywaniu ciepła poprzez promieniowanie cieplne, przede wszystkim podczerwone, podobnie jak w piekarniku. Nie należy również utożsamiać airfryera z kuchenką mikrofalową. Są to urządzenia działające według innych mechanizmów. Co więcej, mikrofale również należą do promieniowania niejonizującego. Samo słowo „promieniowanie” nie oznacza więc zagrożenia radiacyjnego. W przypadku airfryera nie ma podstaw, aby mówić o napromieniowaniu przygotowywanej żywności.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czym oddychamy podczas korzystania z airfryera?</h2>
<p>To moim zdaniem znacznie ciekawsze pytanie niż internetowe straszenie „promieniowaniem”. Badanie opublikowane w 2023 roku w „Environmental Science &amp; Technology” porównywało emisje cząstek PM10 i lotnych związków organicznych podczas przygotowywania różnych produktów w airfryerze i na patelni. Wyniki zależały od produktu i ilości zastosowanego tłuszczu. W części eksperymentów airfryer emitował więcej PM10 i VOC niż patelnia. Przykładowo dla piersi kurczaka współczynnik emisji PM10 był w warunkach badania 5,4-krotnie większy, a VOC 4,8-krotnie większy [12]. Nie oznacza to jednak, że airfryer jest ogólnie większym źródłem zanieczyszczeń niż patelnia. Nowsze i szersze badanie opublikowane w 2026 roku pokazuje bardziej złożony obraz. Naukowcy analizowali emisję lotnych związków organicznych, tlenków azotu oraz ultradrobnych cząstek podczas przygotowywania 12 różnych potraw w domowym airfryerze. Po przeliczeniu wyników na warunki odpowiadające niewielkiej kuchni przewidywane stężenia zanieczyszczeń były generalnie niższe niż podczas konwencjonalnych metod smażenia. Jedynie niektóre produkty o wysokiej zawartości tłuszczu generowały stężenia ultradrobnych cząstek porównywalne z głębokim smażeniem [13]. Bardzo ciekawy był natomiast wpływ stanu urządzenia. Po ponad 70 cyklach przygotowywania żywności resztki nagromadzone w trudno dostępnych częściach airfryera powodowały podczas pracy pustego urządzenia wzrost stężenia VOC o 23%, a ultradrobnych cząstek o 236% w porównaniu z wcześniejszymi pomiarami [13]. To nie jest argument przeciwko airfryerom. To bardzo dobry argument za ich dokładnym czyszczeniem oraz za wentylacją kuchni podczas intensywnej obróbki termicznej – niezależnie od tego, czy korzystamy z airfryera, piekarnika czy patelni.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Czy można używać airfryera codziennie?</h2>
<p>Nie istnieje obecnie badanie kliniczne, które pozwalałoby powiedzieć: „airfryera można bezpiecznie używać X razy w tygodniu” albo „powyżej X użyć staje się szkodliwy”. Nie ma również podstaw naukowych, aby twierdzić, że samo codzienne uruchamianie urządzenia powoduje choroby. Jeżeli chcemy mówić o „nadmiarze”, problemem nie jest więc licznik użyć airfryera. Znaczenie ma raczej to, co w nim przygotowujemy i jak to robimy. Jeżeli podstawą diety stają się codziennie bardzo mocno przypiekane frytki, mięso, panierowane przekąski i żywność wysoko przetworzona, sam fakt przygotowania ich „bez oleju” nie zmienia automatycznie takiej diety w zdrową. Z drugiej strony warzywa, tofu, ryby czy inne produkty przygotowane krótko, bez niepotrzebnie intensywnej obróbki, mogą być po prostu wygodnym elementem dobrze skomponowanego jadłospisu. Zdrowa kuchnia nie wymaga jednej idealnej technologii. Gotowanie w wodzie, na parze, duszenie, pieczenie, krótkie smażenie i air-frying mogą się wzajemnie uzupełniać.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Jak korzystać z airfryera rozsądnie?</h2>
<p>Airfryer warto traktować jako sposób na ograniczenie głębokiego smażenia, a nie jako narzędzie do całkowitego eliminowania tłuszczu z jadłospisu. Nie ma potrzeby zawsze wybierać maksymalnej temperatury ani maksymalnie chrupiącego efektu. Warto stosować czas i temperaturę wystarczające do prawidłowego przygotowania danego produktu, nie doprowadzać regularnie żywności do bardzo intensywnego przypieczenia, dokładnie czyścić urządzenie i zadbać o wentylację pomieszczenia. A przede wszystkim nie bać się dobrej jakości tłuszczu tylko dlatego, że technicznie możemy przygotować coś bez jego dodatku. Jeżeli dzięki airfryerowi ograniczamy ilość tłuszczu wchłanianego podczas głębokiego smażenia albo częściej wybieramy chudsze produkty, niewielki dodatek oleju rzepakowego do warzyw, sałatki czy całego posiłku nie „psuje” jego wartości odżywczej. Olej rzepakowy jest źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasu alfa-linolenowego z rodziny omega-3, a odpowiednia ilość tłuszczu w posiłku ma znaczenie dla biodostępności karotenoidów obecnych w warzywach [3,6]. Z punktu widzenia zdrowia sercowo-naczyniowego najważniejsze jest jednak słowo „zastępuje”. Najlepsze dane kliniczne dotyczą sytuacji, w której olej rzepakowy zastępuje inne tłuszcze, szczególnie źródła bogate w nasycone kwasy tłuszczowe [4]. Nie chodzi więc o to, żeby jeść coraz więcej tłuszczu. Chodzi o to, żeby świadomie wybierać jego ilość i jakość.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Airfryer: rewolucja czy pułapka?</h2>
<p>Może być jednym i drugim – zależnie od sposobu myślenia. Rewolucją jest możliwość uzyskania chrupiącego produktu przy znacznie mniejszej ilości oleju niż podczas głębokiego smażenia. Pułapką jest przekonanie, że skoro nie dodaliśmy tłuszczu, możemy bez ograniczeń stosować bardzo wysoką temperaturę, intensywnie przypiekać żywność i automatycznie nazywać taki posiłek zdrowym. Airfryer nie neutralizuje chemii żywności. W określonych warunkach wysoka temperatura nadal może sprzyjać powstawaniu akrylamidu czy heterocyklicznych amin. Podczas przygotowywania żywności mogą również powstawać cząstki i lotne związki, a zaniedbane urządzenie może emitować ich więcej. Z drugiej strony airfryer może znacząco ograniczyć ilość tłuszczu absorbowanego przez niektóre produkty i być bardzo wygodnym elementem zdrowej kuchni. Najlepiej więc przestać traktować go jako urządzenie „do gotowania bez tłuszczu”. To po prostu jedna z metod obróbki termicznej – przydatna, jeśli stosujemy ją świadomie. A zdrowa dieta nie potrzebuje jak najmniej tłuszczu. Potrzebuje odpowiedniej ilości tłuszczu dobrej jakości.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Hanna Stolińska  <em>&#8211; doktor nauk o zdrowiu, dietetyk kliniczny.</strong> Przez siedem lat pracowała w Instytucie Żywności i Żywienia. Pomaga osobom z problemem nadwagi i otyłości, cierpiącym na choroby dietozależne oraz będącym na dietach alternatywnych (ze szczególnym uwzględnieniem diet roślinnych). Prowadzi również szkolenia dla dietetyków i lekarzy oraz wykłady dla rodziców i osób starszych. Współpracuje z Narodowym Programem Zdrowia i przy realizacji kampanii społecznych. Autorka artykułów naukowych i popularnonaukowych, autorka lub współautorka cenionych książek o odżywianiu, między innymi „Love Vegan”, „Jeść zdrowiej”, „Jelito drażliwe. Leczenie dietą”, „Insulinooporność. Leczenie dietą”, „Zdrowe stawy. Leczenie dietą”, „Jedz zielone”, ,,Zakłąmane jedzenie&#x27;&#x27;, ,,Dieta w leczeniu osteoporoza&#x27; ,,Endometrioza. Leczenie dietą”, ,,Dieta faceta. Męskie zdrowie od kuchni” oraz ,,Koktajle do zadań specjalnych’’, ,,Moc Zdrowych Nawyków’’, ,,Na Zdrowie’’, ,,Błonnik’’. Weganka, miłośniczka roślinnego gotowania. Instagram @drhannastolinska</em></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3>Piśmiennictwo</h3>
<p><em></p>
<ol>
<li>Téllez-Morales JA, Rodríguez-Miranda J, Aguilar-Garay R. Review of the influence of hot air frying on food quality. Measurement: Food. 2024;14:100153. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.meafoo.2024.100153" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.meafoo.2024.100153</a>.</li>
<li>Li Y, Xia X, Yu G. The Effect of Frying Conditions on the Physical and Chemical Quality Attributes of Clearhead Icefish (Protosalanx hyalocranius) During Deep Frying and Air Frying. Foods. 2025;14(6):920. DOI: <a href="https://doi.org/10.3390/foods14060920" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.3390/foods14060920</a>.</li>
<li>Goltz SR, Campbell WW, Chitchumroonchokchai C, Failla ML, Ferruzzi MG. Meal triacylglycerol profile modulates postprandial absorption of carotenoids in humans. Molecular Nutrition &amp; Food Research. 2012;56(6):866–877. DOI: <a href="https://doi.org/10.1002/mnfr.201100687" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1002/mnfr.201100687</a>.</li>
<li>Amiri M, Raeisi-Dehkordi H, Sarrafzadegan N, Forbes SC, Salehi-Abargouei A. The effects of Canola oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis with dose-response analysis of controlled clinical trials. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. 2020;30(12):2133–2145. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.numecd.2020.06.007" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.numecd.2020.06.007</a>.</li>
<li>Yang JM, Long Y, Ye H, et al. Effects of rapeseed oil on body composition and glucolipid metabolism in people with obesity and overweight: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Clinical Nutrition. 2024;78(1):6–18. DOI: <a href="https://doi.org/10.1038/s41430-023-01344-1" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1038/s41430-023-01344-1</a>.</li>
<li>Chu CC, Neo YP, Teng SK, Chew SC. Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications. Food Science and Biotechnology. 2026;35(6):1413–1431. DOI: <a href="https://doi.org/10.1007/s10068-025-02027-2" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1007/s10068-025-02027-2</a>.</li>
<li>Esposito M, De Luca L, Sorrentino G, Basile G, Calabrese M, Pizzolongo F, Romano R. Evaluation of the effect of enzymatic pretreatment with L-asparaginase on acrylamide formation during microwave, air, and deep frying of potatoes. Journal of Food Science. 2025;90(3). DOI: <a href="https://doi.org/10.1111/1750-3841.70081" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1111/1750-3841.70081</a>.</li>
<li>Li J, Zhang H, Huang X, Zhang M, Bao T, Zhao N, Xia S, Hayat K, Hussain S. Regulation mechanism of airflow velocity in air fryer on the uniformity of acrylamide formation in potato strips: Water migration and microstructure evolution. Food Chemistry. 2025;484:144386. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2025.144386" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.foodchem.2025.144386</a>.</li>
<li>Ekenci KD, Morales FJ, Mesías M. Acrylamide formation in fried sweet potatoes: impact of different air-fryer models with different heat transfer systems. Food Control. 2027;192:112550. Published online 2026. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2026.112550" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.foodcont.2026.112550</a>.</li>
<li>Kwon J, Kim I, Lee KW, Jung M, Lee H, Kim S, Moon B, et al. Mitigation of heterocyclic amines, polycyclic aromatic hydrocarbons, and acrylamide in air-fried chicken and beef: effects of cooking methods and marinades. Food Science and Biotechnology. 2025;34(16):3873–3885. DOI: <a href="https://doi.org/10.1007/s10068-025-02005-8" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1007/s10068-025-02005-8</a>.</li>
<li>Lee J, Lee J, Lee H, Kim H, Moon B. Effects of marinades and cooking methods on the formation of heterocyclic aromatic amines in chicken drumsticks. Journal of Food Composition and Analysis. 2026;156:109346. DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.jfca.2026.109346" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1016/j.jfca.2026.109346</a>.</li>
<li>Wang X, Chan AWH. Particulate Matter and Volatile Organic Compound Emissions Generated from a Domestic Air Fryer. Environmental Science &amp; Technology. 2023;57(45):17384–17392. DOI: <a href="https://doi.org/10.1021/acs.est.3c04639" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1021/acs.est.3c04639</a>.</li>
<li>Tang R, Su Y, Acton WJF, Dunn LK, Pfrang C. Quantification of Volatile Organic Compounds (VOCs), Nitrogen Oxides (NOx), and Ultrafine Particles (UFPs) Emitted by Domestic Air Fryers: A Chamber Study of Indoor Air Quality Impacts. ACS ES&amp;T Air. 2026;3(2):473–487. DOI: <a href="https://doi.org/10.1021/acsestair.5c00363" target="_blank" rel="noopener noreferrer">10.1021/acsestair.5c00363</a>.</li>
</ol>
<p></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>#Fundusze Promocji</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Post <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/airfryer-rewolucja-kuchni-pulapka-beztluszczowego-myslenia/">Airfryer – rewolucja w kuchni czy pułapka „beztłuszczowego” myślenia?</a> pojawił się poraz pierwszy w <a rel="nofollow" href="https://www.pokochajolejrzepakowy.eu">Pokochaj Olej Rzepakowy</a>.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>https://www.pokochajolejrzepakowy.eu/airfryer-rewolucja-kuchni-pulapka-beztluszczowego-myslenia/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
	</channel>
</rss>
